سنسور اکسیژن 405 کجا قرار دارد؟ + علائم خرابی

سنسور اکسیژن پژو 405 کجا قرار دارد؟

خواندن این مطلب 8 دقیقه زمان میبرد

سنسور اکسیژن در پژو 405 یکی از مهم‌ترین قطعات سیستم انژکتوری موتور XU7 به شمار می‌رود که مستقیماً بر تنظیم دقیق احتراق، کاهش مصرف سوخت، بهبود عملکرد موتور و رعایت استانداردهای آلایندگی تأثیر می‌گذارد.

این مقاله به بررسی جامع محل قرارگیری سنسورهای اکسیژن در پژو 405، نحوه عملکرد فنی آن‌ها، علائم رایج خرابی و نکات کلیدی مرتبط می‌پردازد.

هدف از این نوشتار، ارائه اطلاعات دقیق و کاربردی است تا رانندگان بتوانند با آگاهی بیشتر، نگهداری مناسب‌تری از خودرو داشته باشند و از مزایای اقتصادی و زیست‌محیطی سیستم انژکتوری بهره‌مند شوند. درک صحیح این قطعه کوچک اما حیاتی، کلید حفظ عملکرد بهینه موتور XU7 در طولانی‌مدت است و می‌تواند تفاوت چشمگیری در تجربه رانندگی روزانه ایجاد کند.

فهرست مطالب:

سنسور اکسیژن 405 کجا قرار دارد؟
نحوه عملکرد سنسور اکسیژن در پژو 405
علائم خرابی سنسور اکسیژن در پژو 405

سنسور اکسیژن 405 کجا قرار دارد؟

در خودرو پژو 405 (شامل مدل‌های GLX، SLX و انواع قدیمی‌تر با موتور XU7)، سیستم مدیریت موتور انژکتوری معمولاً از دو سنسور اکسیژن استفاده می‌کند که به نام‌های سنسور اکسیژن بالا (اول یا upstream) و سنسور اکسیژن پایین (دوم یا downstream) شناخته می‌شوند. این سنسورها در مسیر سیستم اگزوز نصب شده‌اند تا میزان اکسیژن در گازهای خروجی را اندازه‌گیری کنند و اطلاعات لازم را برای تنظیم دقیق پاشش سوخت توسط ایسیو (ECU) فراهم نمایند. محل قرارگیری دقیق آن‌ها در پژو 405 به شرح زیر است:

سنسور اکسیژن بالا (سنسور اصلی یا upstream): این سنسور روی منیفولد خروجی اگزوز (مانیفولد دود) نصب شده است. معمولاً در قسمت جلویی موتور، نزدیک سرسیلندر و در محفظه آلومینیومی پشت منیفولد قرار دارد. برای مشاهده آن کافی است از سمت موتورخانه نگاه کنید؛ اغلب در پایین رادیاتور سمت راننده قابل دیدن است. نوک سنسور داخل لوله اگزوز فرو رفته و سوکت آن (معمولاً سوکت مشکی زیمنس یا سبز ساژم بسته به سال تولید) از بیرون قابل دسترسی است. در مدل‌های قدیمی‌تر (قبل از یورو۴)، گاهی فقط یک سنسور وجود دارد که همین سنسور بالا است.
سنسور اکسیژن پایین (سنسور دوم یا downstream): این سنسور بعد از کاتالیزور (مبدل کاتالیستی) و در مسیر لوله اگزوز زیر خودرو نصب می‌شود. برای دسترسی به آن باید خودرو را روی جک یا چاله تعمیرگاهی ببرید و از زیر ماشین به لوله اگزوز نگاه کنید. معمولاً کمی بعد از کاتالیزور و قبل از بخش‌های میانی اگزوز قرار دارد. سوکت آن اغلب بلندتر است (سیم بلند) تا به ایسیو برسد.

مراحل دسترسی و مشاهده سنسور اکسیژن بالا در پژو 405

برای دیدن و تعویض آسان‌تر سنسور بالا (که بیشترین مشکلات را ایجاد می‌کند)، مراحل زیر را دنبال کنید:

ابتدا سیم منفی باتری را جدا کنید تا ایمنی رعایت شود.
باتری و پایه باتری را کاملاً بردارید (با آچار ۱۰ و ۱۳).
فضای اطراف منیفولد خروجی را بررسی کنید؛ سنسور معمولاً در محفظه پشت منیفولد دیده می‌شود.
سوکت سنسور را جدا کنید (با فشار زبانه پلاستیکی).
با آچار مخصوص سنسور اکسیژن (بکس شیاردار سایز ۲۲) سنسور را خلاف جهت عقربه‌های ساعت بچرخانید.

نکات مهم درباره سنسور اکسیژن پژو 405

پژو 405 بسته به سال تولید و نوع ایسیو (ساژم، زیمنس یا بوش) از سنسورهای متفاوتی استفاده می‌کند. مدل‌های قدیمی‌تر اغلب سوکت سبز ساژم با سیم بلند دارند، در حالی که مدل‌های جدیدتر ممکن است سوکت مشکی زیمنس باشند. سنسور بالا نقش اصلی در تنظیم لحظه‌ای نسبت سوخت و هوا دارد و خرابی آن مستقیماً باعث افزایش مصرف سوخت، لرزش موتور و روشن شدن چراغ چک می‌شود. سنسور پایین بیشتر برای نظارت بر عملکرد کاتالیزور است و خرابی آن معمولاً فقط کد خطای P0420 ایجاد می‌کند بدون تأثیر شدید روی رانندگی روزانه.

در خودروهای پژو 405 یورو۴ و بالاتر، وجود هر دو سنسور الزامی است تا استانداردهای آلایندگی رعایت شود. اگر سنسور بالا خراب باشد، ایسیو به حالت open loop رفته و سوخت بیشتری تزریق می‌کند که منجر به دود سیاه، بوی نامطبوع اگزوز و افت عملکرد می‌گردد. سنسورها دارای المنت گرمایشی داخلی هستند تا حتی در استارت سرد سریع به دمای کاری برسند و اطلاعات دقیق ارسال کنند.

نحوه عملکرد سنسور اکسیژن در پژو 405

سنسور اکسیژن در پژو 405 که مجهز به موتور XU7 است، بخشی اساسی از سیستم مدیریت الکترونیکی موتور به شمار می‌رود و مستقیماً بر تنظیم نسبت سوخت و هوا، کارایی احتراق و سطح آلایندگی تأثیرگذار است. این سنسور که اغلب به نام سنسور لامبدا یا O2 شناخته می‌شود، میزان اکسیژن باقی‌مانده در گازهای خروجی اگزوز را به صورت مداوم اندازه‌گیری می‌کند تا ایسیو (ECU) بتواند پاشش سوخت توسط انژکتورها را به طور دقیق تنظیم نماید.

نسبت ایده‌آل هوا به سوخت در موتورهای بنزینی مانند XU7 حدود ۱۴.۷ به ۱ است که به آن نسبت استوکیومتری گفته می‌شود؛ هر انحرافی از این نسبت باعث احتراق ناقص، افزایش مصرف یا تولید آلاینده‌های بیشتر می‌گردد.

عملکرد سنسور اکسیژن بر پایه اصل الکتروشیمیایی زیرکونیا استوار است. عنصر اصلی سنسور از سرامیک زیرکونیا تشکیل شده که در دماهای بالا (بالای ۳۰۰ درجه سانتی‌گراد) به یون اکسیژن رسانا می‌شود. وقتی گازهای اگزوز از اطراف نوک سنسور عبور می‌کنند، تفاوت غلظت اکسیژن بین گازهای خروجی و هوای محیط خارجی باعث ایجاد اختلاف پتانسیل الکتریکی می‌گردد.

این ولتاژ خروجی بین حدود ۰.۱ تا ۰.۹ ولت نوسان دارد؛ ولتاژ پایین نشان‌دهنده مخلوط فقیر (اکسیژن زیاد، سوخت کم) و ولتاژ بالا نشان‌دهنده مخلوط غنی (اکسیژن کم، سوخت زیاد) است. در شرایط احتراق بهینه، ولتاژ حول ۰.۴۵ ولت نوسان سریع و منظمی دارد که ایسیو این سیگنال را تفسیر کرده و دستورات لازم برای تنظیم پاشش سوخت را صادر می‌کند.

در پژو 405، بسته به سال تولید و استاندارد آلایندگی، معمولاً دو سنسور اکسیژن وجود دارد. سنسور اکسیژن بالا (upstream) که روی منیفولد خروجی نصب شده، نقش اصلی را در تنظیم لحظه‌ای نسبت سوخت و هوا ایفا می‌کند. این سنسور اطلاعات حیاتی را برای مدار بسته (closed loop) فراهم می‌آورد؛ ایسیو با دریافت سیگنال آن، سوخت را کم یا زیاد می‌کند تا همیشه به نسبت استوکیومتری نزدیک بماند.

این تنظیم مداوم باعث بهبود شتاب‌گیری، کاهش مصرف سوخت و حداقل شدن آلاینده‌هایی مانند مونوکسید کربن و هیدروکربن‌های نسوخته می‌شود. بدون عملکرد صحیح این سنسور، ایسیو به حالت مدار باز (open loop) سوئیچ می‌کند که در آن از نقشه‌های پیش‌فرض استفاده شده و سوخت بیشتری تزریق می‌گردد تا از آسیب موتور جلوگیری شود، اما این حالت مصرف را افزایش داده و آلایندگی را بالا می‌برد.

سنسور اکسیژن پایین (downstream) بعد از کاتالیزور قرار دارد و وظیفه نظارت بر عملکرد مبدل کاتالیستی را بر عهده دارد. کاتالیزور گازهای سمی را به ترکیبات بی‌ضرر تبدیل می‌کند و سنسور پایین با مقایسه سطح اکسیژن قبل و بعد از آن، کارایی کاتالیزور را ارزیابی می‌نماید.

در شرایط نرمال، نوسان ولتاژ سنسور پایین بسیار آرام‌تر و نزدیک به ثابت است زیرا کاتالیزور نوسانات را کاهش می‌دهد. اگر سنسور پایین نوسانات مشابه سنسور بالا نشان دهد، ایسیو تشخیص می‌دهد که کاتالیزور کارایی خود را از دست داده و کد خطای مربوطه را ثبت می‌کند.

سنسورهای پژو 405 اغلب از نوع heated هستند و دارای المنت گرمایشی داخلی می‌باشند تا حتی در شرایط استارت سرد و دمای پایین موتور، سریع به دمای کاری برسند. این ویژگی باعث می‌شود سنسور از همان ابتدای روشن شدن موتور سیگنال دقیق ارسال کند و ایسیو بتواند زودتر به مدار بسته وارد شود. نوسان ولتاژ سنسور در پژو 405 با فرکانس مشخصی رخ می‌دهد و ایسیو این فرکانس و دامنه را برای تشخیص سلامت سنسور بررسی می‌کند؛ اگر فرکانس کند شود یا ولتاژ خارج از محدوده باشد، خطا ایجاد می‌گردد.

اهمیت عملکرد صحیح سنسور اکسیژن در پژو 405 به دلیل استانداردهای آلایندگی و نیاز به کارکرد اقتصادی موتور است. این سنسور نه تنها مصرف سوخت را بهینه می‌کند، بلکه از آسیب حرارتی به کاتالیزور جلوگیری می‌نماید و عمر مفید قطعات موتور را افزایش می‌دهد.

علائم خرابی سنسور اکسیژن در پژو 405

خرابی سنسور اکسیژن در پژو 405 معمولاً به تدریج بروز می‌کند و اگر نادیده گرفته شود، می‌تواند به مشکلات گسترده‌تری در عملکرد موتور، سیستم اگزوز و حتی قطعات گران‌قیمت مانند کاتالیزور منجر گردد. یکی از بارزترین و شایع‌ترین نشانه‌ها روشن شدن چراغ چک موتور روی صفحه کیلومتر است.

ایسیو وقتی سیگنال سنسور را نامناسب تشخیص می‌دهد، کد خطای مرتبط را ذخیره کرده و چراغ چک را فعال می‌نماید. کدهای رایج شامل مواردی مانند P0130 (مشکل مدار سنسور بالا)، P0135 (مشکل هیتر سنسور)، P0420 (کارایی پایین کاتالیزور مرتبط با سنسور پایین) و مشابه آن‌ها هستند. این چراغ اغلب بدون علائم شدید اولیه ظاهر می‌شود اما ادامه رانندگی با آن می‌تواند آلایندگی را افزایش دهد و خودرو را در معاینه فنی رد کند.

افزایش ناگهانی و قابل توجه مصرف سوخت یکی دیگر از علائم کلیدی است. وقتی سنسور اکسیژن بالا سیگنال نادرست ارسال کند، ایسیو قادر به تنظیم دقیق نسبت سوخت و هوا نیست و برای ایمنی موتور، سوخت بیشتری تزریق می‌کند. این افزایش مصرف گاهی تا سطوح محسوسی می‌رسد و رانندگان متوجه می‌شوند که باک سوخت زودتر خالی می‌شود، به ویژه در رانندگی شهری و دورهای پایین که موتور بیشتر زمان را در حالت تنظیم حساس سپری می‌کند.

کاهش عملکرد موتور و مشکلات شتاب‌گیری نیز از نشانه‌های رایج به شمار می‌رود. موتور ممکن است کپ بزند، در دور درجا ریپ زند یا هنگام فشردن پدال گاز تأخیر نشان دهد. احتراق ناقص ناشی از نسبت نامناسب سوخت باعث افت قدرت، لرزش و احساس تنبلی خودرو می‌گردد. در موارد پیشرفته‌تر، موتور ممکن است در دور پایین ناپایدار شود یا حتی ناگهان خاموش گردد.

خروج دود سیاه یا تیره از اگزوز همراه با بوی نامطبوع مانند گوگرد یا تخم مرغ گندیده نشانه دیگری از خرابی است. دود سیاه معمولاً بیانگر مخلوط غنی (بیش از حد سوخت) است که سنسور نتوانسته آن را تشخیص دهد و ایسیو سوخت اضافی تزریق می‌کند. این بوی سنگین اغلب با افزایش آلایندگی همراه است و می‌تواند به مرور زمان کاتالیزور را مسدود یا آسیب بزند.

بالا رفتن غیرعادی دمای موتور یا گرمای بیش از حد نیز گاهی مشاهده می‌شود. احتراق ناکارآمد حرارت اضافی تولید می‌کند که در ترافیک یا روزهای گرم برجسته‌تر است و اگر ادامه یابد، به واشر سرسیلندر یا سایر اجزا آسیب می‌رساند. در مورد سنسور پایین، علائم اغلب محدود به روشن شدن چراغ چک با کد P0420 است و تأثیر کمتری روی رانندگی روزانه دارد، اما نشان‌دهنده مشکل در کاتالیزور یا خود سنسور است و خودرو را از استاندارد آلایندگی خارج می‌کند.

این علائم اغلب با یکدیگر ترکیب می‌شوند و تشخیص دقیق نیازمند اتصال دستگاه دیاگ برای بررسی ولتاژ زنده سنسور، فرکانس نوسان و کدهای خطا است. در پژو 405، خرابی سنسور بالا تأثیر مستقیم‌تری روی عملکرد روزمره دارد در حالی که سنسور پایین بیشتر جنبه نظارتی و آلایندگی دارد. توجه به این نشانه‌ها و اقدام سریع، از هزینه‌های سنگین تعمیرات بعدی مانند تعویض کاتالیزور جلوگیری می‌کند و خودرو را در شرایط ایمن، اقتصادی و سازگار با محیط زیست نگه می‌دارد. شناخت این علائم به مالکان امکان می‌دهد مشکلات را زودتر شناسایی کرده و از تشدید آن‌ها پیشگیری نمایند.

پرسش‌های متداول درباره سنسور اکسیژن پژو 405

سنسور اکسیژن در پژو 405 کجا قرار دارد؟

در پژو 405 دو سنسور وجود دارد؛ سنسور بالا روی منیفولد خروجی اگزوز نزدیک سرسیلندر و پشت موتور نصب شده و سنسور پایین بعد از کاتالیزور در لوله اگزوز زیر خودرو قرار دارد.