چگونه ضد یخ پراید را عوض کنیم؟

چطور ضد یخ پراید را عوض کنیم؟

خواندن این مطلب 9 دقیقه زمان میبرد

چگونه ضد یخ پراید را عوض کنیم؟، پراید با بیش از ۳۰ سال حضور در خیابان‌های ایران، هنوز پرفروش‌ترین و پراستفاده‌ترین خودرو کشور است. موتور ساده X100 آن با وجود استقامت بالا، به شدت به تمیزی و کیفیت مایع خنک‌کننده حساس است. مجاری آب بسیار باریک، واترپمپ کوچک و سرسیلندر آلومینیومی-چدنی باعث شده که استفاده از ضد یخ نامناسب یا تعویض نکردن به‌موقع، پراید را در کمتر از یک سال به تعمیرگاه بکشاند.

خوشبختانه تعویض ضد یخ پراید ساده‌ترین و ارزان‌ترین کار نگهداری در بین تمام خودروهای داخلی است و با چند ابزار ابتدایی در حیاط خانه هم قابل انجام است. در این مقاله کامل، تمام مراحل تعویض ضد یخ پراید (۱۳۱، ۱۳۲، ۱۱۱، ۱۴۱، صبا، نسیم و وانت ۱۵۱) را با تمام نکات ریز، تفاوت‌های مدل‌های کاربراتوری و انژکتوری و ترفندهای واقعی مکانیک‌های قدیمی توضیح می‌دهیم تا موتور پرایدتان تا صدها هزار کیلومتر بدون جوش آوردن، واشر زدن یا خرابی واترپمپ کار کند.

فهرست مطالب:

چگونه ضد یخ پراید را عوض کنیم؟
چرا پراید با ضد یخ بی‌کیفیت یا آب معمولی در کمتر از یک سال نابود می‌شود
بهترین ضد یخ‌ها برای پراید و ترفندهایی که مکانیک‌های قدیمی استفاده می‌کنند

چگونه ضد یخ پراید را عوض کنیم؟

پراید با وجود ساده بودن، یکی از حساس‌ترین خودروها به کیفیت و زمان تعویض ضد یخ است. موتور X100 پراید (۱۳۱، ۱۳۲، ۱۱۱، ۱۴۱، نسیم، صبا و وانت ۱۵۱) مجاری بسیار باریکی دارد و اگر ضد یخ کثیف یا نامناسب باشد، خیلی زود واترپمپ، ترموستات و حتی سرسیلندر آسیب جدی می‌بیند. خوشبختانه تعویض ضد یخ پراید ساده‌ترین کار در بین تمام خودروهای داخلی است و فقط چند تفاوت جزئی با تیبا، ساینا و کوییک دارد که در ادامه دقیق توضیح می‌دهیم.

تخلیه کامل آب و ضد یخ قدیمی؛ اولین و حیاتی‌ترین مرحله

موتور حتماً باید کاملاً سرد باشد (حداقل ۴–۵ ساعت بعد از خاموش کردن). هرگز درپوش را وقتی موتور گرم است باز نکنید؛ فشار بخار می‌تواند صورت و دست شما را بسوزاند.

یک پارچه ضخیم روی درپوش رادیاتور بیندازید و خیلی آرام و مرحله‌به‌مرحله آن را شل کنید تا فشار باقی‌مانده خارج شود.
جلوی پراید را با جک ۲۰–۳۰ سانتیمتر بالا ببرید تا تخلیه کامل‌تر شود.
زیر رادیاتور یک ظرف ۱۰ لیتری بگذارید.
شیر تخلیه پلاستیکی سفیدرنگ در پایین رادیاتور (سمت راننده) را با آچار ۱۹ یا انبردست به سمت چپ بچرخانید تا کامل باز شود.
همزمان درپوش رادیاتور و درپوش مخزن انبساط را باز نگه دارید تا مایع سریع‌تر خارج شود.
صبر کنید تا آخرین قطره بیاید (حدود ۱۰–۱۵ دقیقه). ضد یخ قدیمی را در ظرف مخصوص جمع کنید و به مراکز بازیافت تحویل دهید.

تفاوت پراید با تیبا/ساینا/کوییک: شیر تخلیه در پراید هنوز وجود دارد و نیازی به جدا کردن شیلنگ نیست.

شستشوی کامل سیستم خنک‌کننده

شیر تخلیه را ببندید. از دهانه رادیاتور آب مقطر خالص بریزید تا سرریز کند. مخزن انبساط را هم تا MAX پر کنید. درپوش رادیاتور را ببندید، موتور را ۸–۱۰ دقیقه روشن کنید تا ترموستات باز شود و آب در همه مجاری گردش کند. موتور را خاموش کنید، صبر کنید سرد شود، سپس دوباره شیر تخلیه را باز کنید و آب کثیف را خارج کنید. این کار را ۲ تا ۳ بار تکرار کنید تا آب خروجی کاملاً شفاف شود.

پر کردن ضد یخ جدید و هواگیری صحیح پراید

حجم دقیق سیستم خنک‌کننده پراید:

پراید یورو ۴ و انژکتوری: حدود ۵٫۸ تا ۶ لیتر
پراید کاربراتوری و ۱۵۱: حدود ۶٫۲ تا ۶٫۵ لیتر

بهترین نسبت: ۵۰٪ ضد یخ + ۵۰٪ آب مقطر (در شهرهای خیلی سرد ۶۰ به ۴۰)

ابتدا ضد یخ و آب را در ظرف تمیز مخلوط کنید، سپس با قیف از دهانه رادیاتور به‌آر…but آرام بریزید تا سرریز شود. مخزن انبساط را تا علامت MAX پر کنید. درپوش رادیاتور را ببندید. موتور را ۱۰–۱۲ دقیقه روشن کنید، بخاری را روی حداکثر دما و فن بگذارید تا هوا کاملاً خارج شود. موتور را خاموش کنید، صبر کنید سرد شود و دوباره سطح مخزن را چک کنید؛ اگر کم شده بود، اضافه کنید.

تفاوت مهم پراید: چون رادیاتور پراید بالاتر از موتور نصب شده، هواگیری تقریباً خودکار انجام می‌شود و نیازی به بالا بردن جلوی ماشین نیست.

چرا پراید با ضد یخ بی‌کیفیت یا آب معمولی در کمتر از یک سال نابود می‌شود

پراید ساده به نظر می‌رسد، اما موتور آن یکی از حساس‌ترین موتورهای داخلی به کیفیت مایع خنک‌کننده است. مجاری آب سرسیلندر و بلوک بسیار باریک هستند و واترپمپ آن بلبرینگ کوچکی دارد که با کوچک‌ترین رسوب یا خوردگی از کار می‌افتد. بسیاری از پرایدهایی که سرسیلندرشان ترک خورده یا واترپمپشان خراب شده، دقیقاً قربانی ضد یخ نامناسب یا تعویض نکردن به‌موقع بوده‌اند.

خوردگی گالوانیک؛ قاتل خاموش سرسیلندر و بلوک پراید

بلوک موتور پراید چدنی و سرسیلندر آلومینیومی است. وقتی ضد یخ خاصیت بازدارندگی خود را از دست می‌دهد یا فقط آب معمولی ریخته شود، بین این دو فلز جریان الکتریکی ضعیفی ایجاد می‌شود که به آن خوردگی گالوانیک می‌گویند. این خوردگی ابتدا حفره‌های ریز در واترپمپ و اطراف نشیمنگاه واشر سرسیلندر ایجاد می‌کند و در کمتر از ۳۰٬۰۰۰ کیلومتر به نشتی ضد یخ به داخل روغن یا محفظه احتراق منجر می‌شود. نشانه‌اش: مایع قهوه‌ای شکلاتی در مخزن انبساط و روغن شیری‌رنگ روی درب سوپاپ.

رسوب‌گیری مجاری آب؛ دلیل اصلی جوش آوردن ناگهانی در دور موتور پایین

آب لوله‌کشی شهری پر از کلسیم و منیزیم است. این املاح در دمای ۹۰–۱۰۰ درجه به صورت رسوبات سخت (مثل سنگ) در مجاری باریک سرسیلندر و پشت ترموستات ته‌نشین می‌شوند. در پراید چون مجاری بسیار باریک هستند، با فقط ۱۰٬۰۰۰ کیلومتر استفاده از آب معمولی، جریان مایع تا ۴۰٪ کم می‌شود و موتور در ترافیک یا سربالایی ناگهان جوش می‌آورد؛ حتی اگر آمپر هنوز به قرمز نرسیده باشد.

خرابی زودرس واترپمپ؛ گران‌ترین عارضه ضد یخ بد

بلبرینگ و کاسه‌نمد واترپمپ پراید مستقیماً با مایع خنک‌کننده در تماس است. ضد یخ‌های تقلبی یا بدون مواد روان‌کننده مخصوص، این بلبرینگ را در کمتر از ۲۰٬۰۰۰ کیلومتر خشک می‌کنند. ابتدا صدای جیرجیر صبحگاهی شنیده می‌شود، سپس نشتی از زیر پولی واترپمپ شروع می‌شود و در نهایت پروانه می‌شکند و تسمه دینام پاره می‌شود. هزینه تعویض واترپمپ + تسمه دینام در سال ۱۴۰۴ حدود ۴–۵ میلیون تومان است.

واشر زدن بدون تصادف؛ فقط به‌خاطر ضد یخ قدیمی

ضد یخ بعد از ۲ سال اسیدی می‌شود و واشرهای لاستیکی و سیلیکونی سرسیلندر را می‌خورد. این مشکل در پرایدهای کاربراتوری بیشتر دیده می‌شود چون دمای موتورشان کمی بالاتر است. نشانه: بخار سفید از اگزوز صبح زود و کم شدن مداوم ضد یخ بدون نشتی خارجی.

علائم خطرناک که باید فوراً ضد یخ را عوض کنید

مایع در مخزن قهوه‌ای یا سیاه شده، وجود ذرات زنگ‌زده در مخزن، بوی تند ترشیده از رادیاتور، آمپر بالا در دور پایین، صدای زوزه از سمت واترپمپ، بخاری که فقط ولرم است، روغن شیری‌رنگ؛ هر کدام از این علائم یعنی موتور پراید در خطر جدی است و باید همان روز ضد یخ را کامل تعویض کنید.

بهترین ضد یخ‌ها برای پراید و ترفندهایی که مکانیک‌های قدیمی استفاده می‌کنند

با وجود اینکه پراید خودرو قدیمی است، اما استفاده از ضد یخ‌های مدرن نه تنها مشکلی ندارد، بلکه طول عمر موتور را دو برابر می‌کند. فقط باید نوع مناسب را انتخاب کنید.

چرا نباید از ضد یخ سبز خیلی قدیمی استفاده کرد؟

ضد یخ‌های سبز قدیمی (IAT) حاوی سیلیکات هستند که در پرایدهای انژکتوری روی سنسور اکسیژن و کاتالیزور رسوب می‌کند و باعث روشن شدن چراغ چک می‌شود. همچنین این سیلیکات‌ها بعد از ۱۸ ماه به صورت ژل درمی‌آیند و مجاری را می‌بندند. مکانیک‌های با تجربه از سال ۱۳۹۵ به بعد فقط ضد یخ قرمز یا نارنجی بدون سیلیکات برای پراید استفاده می‌کنند.

ضد یخ‌های تأییدشده و تست‌شده برای پراید تا سال ۱۴۰۴

بهران قطران سوپر قرمز (تولید جدید، بدون سیلیکات)
کاسترول Radicool SF (قرمز OAT، تا ۵ سال کارکرد)
توتال Glacelf Auto Supra (نارنجی، مخصوص موتورهای آلومینیومی-چدنی)
لیکومولی Kuhlerfrostschutz KFS 2000 یا ۲۰۰۱
فوسر Antifreeze FA12+ (قرمز بلندعمر) این ضد یخ‌ها هم خوردگی را به صفر می‌رسانند، هم بلبرینگ واترپمپ را تا ۱۰۰٬۰۰۰ کیلومتر سالم نگه می‌دارند.

نسبت دقیق ضد یخ در مناطق مختلف ایران برای پراید

در شهرهای سردسیر (تبریز، اردبیل، همدان): ۶۰٪ ضد یخ + ۴۰٪ آب مقطر (حفاظت تا منفی ۴۵ درجه) در تهران، اصفهان، شیراز: ۵۰–۵۰ (بهترین تعادل) در جنوب (بندرعباس، اهواز): ۴۰٪ ضد یخ + ۶۰٪ آب مقطر (بیشتر نزنید وگرنه در گرمای ۵۰ درجه شیلنگ‌ها باد می‌کنند)

ترفند مخلوط کردن بدون ایجاد رسوب فوری

همیشه اول ضد یخ را در ظرف تمیز بریزید، بعد آب مقطر را کم‌کم اضافه کنید و هم بزنید. اگر آب را اول بریزید و بعد ضد یخ اضافه کنید، در لحظه تماس رسوب فسفات ایجاد می‌شود که بعداً در موتور ته‌نشین می‌شود.

۳ روش سریع تشخیص ضد یخ تقلبی در خرید

۱. چند قطره روی انگشت بمالید؛ اصل کاملاً لیز و صابونی است، تقلبی چسبناک و روغنی. ۲. در سرما ظرف را تکان دهید؛ اصل اصلاً کف نمی‌کند، تقلبی مثل مایع ظرفشویی کف غلیظ می‌زند. ۳. یک قطره روی کاغذ سفید بچکانید؛ اصل سریع جذب می‌شود و لک نمی‌ماند، تقلبی لک روغنی می‌اندازد.

با انتخاب درست ضد یخ و رعایت این نکات، پراید شما تا ۵۰۰٬۰۰۰ کیلومتر هم بدون باز کردن سرسیلندر کار می‌کند و فقط با هزینه سالی ۳۰۰–۴۰۰ هزار تومان موتورش مثل روز اول سالم می‌ماند.