چرا ضد یخ از زیر ماشین می ریزد؟

خواندن این مطلب 9 دقیقه زمان میبرد

چرا ضد یخ از زیر ماشین می ریزد؟، دیدن لکه سبز، قرمز یا نارنجی زیر ماشین یکی از بدترین صحنه‌هایی است که هر راننده‌ای ممکن است تجربه کند؛ چون یعنی سیستم خنک‌کننده در حال خالی شدن است و فقط چند دقیقه تا جوش آوردن شدید و سوختن واشر سرسیلندر یا یاتاقان زدن فاصله دارید. در ایران به خاطر گرمای هوا، کیفیت پایین قطعات یدکی، استفاده مداوم از آب شیر، تعویض دیرهنگام ضد یخ و رانندگی در ترافیک سنگین، نشتی ضد یخ جزو شایع‌ترین مشکلات پژو ۴۰۵، پارس، سمند، ۲۰۶، ۲۰۷، پراید و خودروهای چینی شده است.

در این مقاله به زبان کاملاً ساده و عملی به شما می‌گوییم دقیقاً از کجاها ضد یخ نشت می‌کند، چطور خودتان در خانه محل نشت را پیدا کنید، چه قطعاتی بیشتر خراب می‌شوند و چطور برای همیشه جلوی این مشکل را بگیرید تا دیگر هیچ‌وقت مجبور نشوید کنار خیابان با کاپوت باز بایستید.

چرا ضد یخ از زیر ماشین می ریزد؟

نشت ضد یخ یکی از ترسناک‌ترین اتفاقاتی است که برای هر راننده‌ای می‌افتد؛ چون اگر زود متوجه نشوید، در عرض چند دقیقه واشر سرسیلندر می‌سوزد و هزینه‌ای بین ۲۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان روی دستتان می‌آید.

در ایران به دلیل گرمای شدید، کیفیت پایین قطعات یدکی، استفاده از آب شیر و تعویض دیرهنگام ضد یخ، این مشکل بسیار شایع‌تر از کشورهای دیگر است. در ادامه دقیقاً همان دلایلی را می‌گوییم که ۹۹ درصد نشتی‌ها در پژو ۴۰۵، پارس، سمند، پراید، ۲۰۶، ۲۰۷ و خودروهای چینی از آن‌ها ناشی می‌شود.

۱. ترکیدن یا شل شدن شیلنگ‌های رادیاتور و بخاری

شایع‌ترین علت در همه خودروهای ایرانی، شیلنگ پایین رادیاتور است. این شیلنگ هر روز در معرض گرما، سرما و فشار است و بعد از ۴–۶ سال پلاستیک آن سفت و شکننده می‌شود. یک دست‌انداز یا گرمای تابستان کافی است تا ترک ریز بخورد و ضد یخ با فشار بیرون بزند. شیلنگ‌های بخاری داخل داشبورد هم همین مشکل را دارند و وقتی نشت می‌کنند، زیر فرش پا ضد یخ جمع می‌شود و بوی شیرین داخل کابین می‌پیچد.

۲. خرابی درپوش رادیاتور (ارزان‌ترین و فراموش‌شده‌ترین قطعه)

درپوش رادیاتور فقط ۵۰–۱۰۰ هزار تومان قیمت دارد، اما ۴۰ درصد نشتی‌ها از خرابی سوپاپ یا واشر لاستیکی آن است. وقتی واشر درپوش خشک می‌شود، فشار سیستم نمی‌تواند حفظ شود و ضد یخ از زیر درپوش یا حتی از سوپاپ بیرون می‌زند. نشانه‌اش این است که بعد از خاموش کردن ماشین، صدای «هیسسس» از موتور می‌آید و زیر ماشین لکه سبز یا قرمز می‌افتد.

۳. سوراخ شدن رادیاتور به خاطر خوردگی

رادیاتورهای آلومینیومی ایرانی و چینی بعد از ۵–۷ سال از داخل می‌پوسند، مخصوصاً اگر با آب شیر پر شده باشد. یک سوراخ ریز در پره‌ها یا مخزن پلاستیکی رادیاتور باعث می‌شود ضد یخ قطره‌قطره یا پرفشار بیرون بریزد. معمولاً وقتی ماشین درجا کار می‌کند یا در سربالایی است، نشتی بیشتر می‌شود.

۴. خرابی واترپمپ (پمپ آب)

واترپمپ در همه موتورهای TU5، XU7، EF7 و پراید بعد از ۷۰–۱۲۰ هزار کیلومتر کاسه‌نمدش خشک می‌شود و از سوراخ زیر پمپ (سوراخ گریه) ضد یخ می‌ریزد. این نشتی معمولاً وقتی موتور گرم است بیشتر می‌شود و زیر تسمه تایم لکه سبز/قرمز می‌افتد.

۵. ترکیدن مخزن انبساط یا شیلنگ آن

مخزن پلاستیکی انبساط در گرمای تابستان و فشار زیاد ترک ریز می‌خورد، مخصوصاً در پژو ۲۰۶، ۲۰۷، پارس TU5 و رانا. نشتی از این نقطه معمولاً زیر باتری یا روی دسته موتور می‌ریزد.

۶. سوختن واشر سرسیلندر (نشتی داخلی و خارجی)

وقتی واشر می‌سوزد، گاهی ضد یخ به بیرون از کنار سرسیلندر نشت می‌کند و زیر ماشین می‌ریزد، گاهی هم به داخل سیلندر می‌رود و از اگزوز دود سفید بیرون می‌آید. این بدترین نوع نشتی است و معمولاً دیگر قابل تعمیر ساده نیست.

نشانه‌های فوری که باید ماشین را خاموش کنید

لکه سبز/قرمز زیر ماشین، بوی شیرین ضد یخ داخل کابین، بالا رفتن آمپر، بخار از کاپوت، صدای جوشیدن از مخزن، کم شدن سریع سطح مخزن انبساط. هر کدام از این‌ها را دیدید، فوراً توقف کنید و با یدک‌کش ماشین را ببرید؛ رانندگی حتی ۲ کیلومتر دیگر یعنی اورهال حتمی.

با تعویض به‌موقع شیلنگ‌ها، درپوش رادیاتور و ضد یخ (هر ۲ سال یک‌بار) و استفاده از آب مقطر، ۹۰ درصد این نشتی‌ها هرگز اتفاق نمی‌افتد.

چطور خودتان در خانه یا پارکینگ نشتی ضد یخ را پیدا کنید (بدون نیاز به مکانیک)

بیشتر رانندگان وقتی لکه سبز یا قرمز زیر ماشین می‌بینند، مستقیم ماشین را می‌برند تعمیرگاه و چند ساعت منتظر می‌مانند. در حالی که ۸۵ درصد نشتی‌ها آن‌قدر واضح هستند که با یک نگاه دقیق زیر کاپوت یا زیر ماشین در کمتر از ۱۰ دقیقه می‌توانید دقیقاً محل نشت را پیدا کنید.

روش تشخیص سریع وقتی موتور سرد است

اولین کار صبح زود قبل از روشن کردن ماشین انجام می‌شود. یک تکه کارتن یا روزنامه سفید زیر موتور پهن کنید و شب تا صبح بگذارید بماند. صبح محل دقیق لکه را روی کارتن ببینید: اگر درست زیر رادیاتور است → مشکل از رادیاتور یا شیلنگ پایین؛ اگر زیر واترپمپ و تسمه تایم است → کاسه‌نمد واترپمپ خراب است؛ اگر زیر مخزن انبساط یا سمت راست موتور (نزدیک باتری) است → مخزن یا شیلنگ آن ترک دارد.

روش تشخیص وقتی موتور گرم است (بهترین روش)

ماشین را ۱۵–۲۰ دقیقه درجا کار بدهید تا کاملاً گرم شود و فشار سیستم بالا برود. سپس با یک چراغ‌قوه زیر کاپوت و زیر ماشین نگاه کنید. جایی که ضد یخ با فشار بیرون می‌زند، بخار سفید کم‌رنگ یا قطره‌های درشت می‌بینید. شیلنگ‌های رادیاتور و بخاری را با دست (با احتیاط) فشار دهید؛ اگر خیس شوند یا صدای «فشش» بدهند، همان‌جا مشکل است. درپوش رادیاتور را هم چک کنید؛ اگر دور آن خیس باشد یا بخار از سوپاپ بیرون بزند، درپوش خراب است.

ترفند تشخیص نشتی شیلنگ‌های بخاری بدون باز کردن داشبورد

بخاری را روی حداکثر گرما و فن بالا بگذارید. اگر شیشه جلو دیر بخار می‌گیرد یا بوی شیرین ضد یخ داخل کابین می‌پیچد و زیر فرش شاگرد خیس است، شیلنگ‌های بخاری نشت می‌کنند. در ۲۰۶ و ۲۰۷ و پارس TU5 این مشکل بسیار شایع است.

با همین روش‌های ساده، ۹ نفر از ۱۰ نفر محل دقیق نشتی را پیدا می‌کنند و دیگر لازم نیست کل روز را در تعمیرگاه تلف کنید.

راه‌های پیشگیری دائمی از نشتی ضد یخ در خودروهای ایرانی

نشت ضد یخ معمولاً یک‌شبه اتفاق نمی‌افتد؛ همیشه چند ماه یا چند سال علائم هشدار وجود دارد که ما نادیده می‌گیریم. اگر از اول چند کار ساده انجام دهید، تا ۱۰–۱۲ سال هم هیچ‌وقت زیر ماشینتان لکه سبز یا قرمز نمی‌افتد.

تعویض دوره‌ای قطعات حساس قبل از خرابی کامل

شیلنگ‌های رادیاتور و بخاری را هر ۵ سال یا ۱۰۰ هزار کیلومتر (هزینه بسیار کم) کامل عوض کنید؛ جنس خوب سیلیکونی یا EPDM بگیرید که تا ۱۰ سال دوام می‌آورد. درپوش رادیاتور را هر ۳ سال یک‌بار عوض کنید؛ حتی اگر سالم به نظر برسد، واشر داخلی‌اش خشک شده است. بست‌های شیلنگ را از نوع فنری یا پیچی درجه یک استفاده کنید، نه بست سیمی معمولی که زود شل می‌شود.

استفاده همیشگی از آب مقطر و ضد یخ باکیفیت

هرگز آب شیر نریزید؛ کلسیم و کلر آن مثل سم برای رادیاتور و واترپمپ است. هر ۲ سال (برای ضد یخ سبز) یا هر ۵ سال (برای ضد یخ قرمز) کل سیستم را کامل تخلیه و با ضد یخ اصل پر کنید. این کار تمام رسوباتی که بعداً باعث خوردگی و سوراخ شدن می‌شوند را از بین می‌برد.

چک کردن منظم فشار و دما در فصل‌های گرم و سرد

هر ماه یک‌بار وقتی موتور سرد است، سطح مخزن انبساط را ببینید. اگر همیشه در حال کم شدن است، حتماً نشتی ریز وجود دارد. در تابستان اگر آمپر کمی بالا می‌رود، فوراً درب رادیاتور را باز نکنید؛ اول با دست دور شیلنگ‌ها را چک کنید که خیس نباشند.

تمیز کردن پره‌های رادیاتور و جلوگیری از فشار اضافی

هر ۶ ماه یک‌بار با باد فشار قوی یا کارواش (از فاصله) پره‌های رادیاتور را تمیز کنید تا موتور کمتر داغ شود و فشار روی شیلنگ‌ها و واترپمپ کمتر شود. همچنین از ترمز دستی در سربالایی طولانی استفاده نکنید؛ داغ کردن بیش از حد موتور یکی از دلایل اصلی ترکیدن شیلنگ‌هاست.

با رعایت همین کارهای ساده و کم‌هزینه، سیستم خنک‌کننده خودروهای ایرانی مثل پژو ۲۰۶، پارس، سمند، پراید و حتی چینی‌ها تا ۳۰۰–۴۰۰ هزار کیلومتر بدون هیچ نشتی کار می‌کند و دیگر هیچ‌وقت زیر ماشینتان لکه ضد یخ نمی‌بینید.

علائم خطرناک نشتی داخلی ضد یخ (وقتی چیزی زیر ماشین نمی‌ریزد ولی موتور در حال نابودی است)

بدترین نوع نشتی، نشتی خارجی نیست؛ نشتی داخلی است که هیچ لکه‌ای زیر ماشین نمی‌بینید، اما موتور در حال مرگ است. این اتفاق وقتی می‌افتد که ضد یخ به جای بیرون، به داخل سیلندرها یا کارتل روغن می‌رود.

اولین نشانه، دود سفید غلیظ از اگزوز حتی در هوای گرم است. این دود بوی شیرین ضد یخ می‌دهد و هرگز کم نمی‌شود. دومین علامت، مایع شیری‌رنگ یا شکلاتی داخل کارتل روغن است؛ وقتی گیج روغن را می‌کشید، به جای روغن قهوه‌ای شفاف، مایعی شبیه مایونز یا قهوه با کف می‌بینید. این یعنی ضد یخ با روغن مخلوط شده و یاتاقان‌ها در حال نابودی هستند.

سومین نشانه، حباب زدن مداوم داخل مخزن انبساط حتی وقتی موتور سرد است. این حباب‌ها گاز اگزوز هستند که از واشر سوخته وارد سیستم خنک‌کننده شده‌اند. چهارمین علامت، بالا رفتن بی‌دلیل سطح روغن یا کم شدن خیلی سریع ضد یخ بدون هیچ نشتی خارجی.

در این مرحله دیگر ماشین را روشن نکنید؛ حتی یک بار استارت زدن می‌تواند سرسیلندر را کاملاً خراب کند یا یاتاقان بزند. تنها راه، یدک‌کش و تعویض واشر سرسیلندر یا در موارد شدید، اورهال کامل است. این نوع نشتی در پژو پارس TU5، سمند EF7، ۲۰۶ و دنا به خاطر گرمای زیاد و تعویض دیرهنگام ضد یخ بسیار شایع شده و معمولاً راننده تا وقتی آمپر قفل قرمز نشود، متوجه نمی‌شود. اگر هر کدام از این علائم را دیدید، فوراً تست فشار سیستم خنک‌کننده بدهید تا از فاجعه بزرگ‌تر جلوگیری شود.