سنسور اکسیژن پژو کجا قرار دارد؟ + نحوه دسترسی

خواندن این مطلب 9 دقیقه زمان میبرد

سنسور اکسیژن پژو کجا قرار دارد؟، سنسور اکسیژن پژو کجا قرار دارد؟، سنسور اکسیژن یکی از مهم‌ترین اجزای سیستم مدیریت موتور در خودروهای پژو ایران‌خودرو (مانند ۲۰۶، ۴۰۵، پارس، ۲۰۷i، ۲۰۶ تیپ ۵ و ۶ و غیره) است که نقش اساسی در کنترل احتراق، کاهش مصرف سوخت، پایین آوردن آلایندگی و حفظ عملکرد بهینه موتور دارد. این سنسور با اندازه‌گیری میزان اکسیژن موجود در گازهای خروجی اگزوز، اطلاعات حیاتی را به واحد کنترل الکترونیکی (ECU) ارسال می‌کند تا نسبت دقیق هوا به سوخت تنظیم شود.

در اکثر مدل‌های پژو تولید داخل، دو سنسور اکسیژن تعبیه شده است: سنسور بالا (اولیه) که قبل از کاتالیزور و روی منیفولد دود قرار دارد و سنسور پایین (ثانویه) که پس از کاتالیزور و زیر خودرو نصب می‌شود. محل دقیق این سنسورها بسته به نوع موتور (TU5، XU7 یا XU10)، سال ساخت و استاندارد آلایندگی (یورو ۲، ۳ یا ۴) متفاوت است و شناخت صحیح موقعیت آنها برای تعمیرکاران، مالکان و افرادی که قصد تمیز کردن، تعویض یا عیب‌یابی دارند، بسیار ضروری به شمار می‌رود. دسترسی نادرست یا ناآشنایی با محل سنسور می‌تواند باعث آسیب به سیم‌کشی، رزوه‌ها یا حتی قطعات مجاور شود.

این مقاله به طور جامع به بررسی محل قرارگیری سنسور اکسیژن در مدل‌های مختلف پژو، نحوه شناسایی آنها زیر کاپوت و زیر خودرو، تفاوت‌های ساختاری بین سنسور بالا و پایین و نکات مهم دسترسی می‌پردازد تا خواننده بتواند با اطمینان کامل سنسور را پیدا کند، مشکلات مرتبط مانند روشن شدن چراغ چک، افزایش مصرف سوخت یا افت عملکرد موتور را تشخیص دهد و اقدامات لازم را انجام دهد.

دانستن موقعیت دقیق سنسورها نه تنها زمان تعمیر را کاهش می‌دهد، بلکه از هزینه‌های اضافی ناشی از اشتباه در تشخیص یا آسیب حین کار جلوگیری می‌کند و به حفظ استانداردهای آلایندگی و راندمان خودرو کمک شایانی می‌نماید.

سنسور اکسیژن پژو کجا قرار دارد؟

در خودروهای پژو (مانند ۲۰۶، ۴۰۵، پارس، ۲۰۷، ۲۰۶ تیپ ۵ و ۶، ۴۰۵ SLX، پارس TU5 و غیره) معمولاً دو سنسور اکسیژن وجود دارد که محل دقیق آن‌ها بسته به مدل، سال ساخت و استاندارد آلایندگی (یورو ۲، یورو ۳ یا یورو ۴) کمی متفاوت است. با این حال، در اکثر مدل‌های رایج ایران‌خودرو، موقعیت سنسورها به شرح زیر است:

سنسور اکسیژن بالا (اولیه / سنسور شماره ۱ / Upstream) این سنسور روی منیفولد دود (اگزوز خروجی سرسیلندر) نصب شده و دقیقاً قبل از ورودی کاتالیزور قرار دارد. محل مشاهده: با باز کردن کاپوت موتور، معمولاً در سمت راست یا چپ موتور (بسته به مدل) و نزدیک به پشت رادیاتور یا زیر سرسیلندر دیده می‌شود. روی لوله‌های فلزی خروجی دود (منیفولد) رزوه شده و سوکت سیم‌کشی آن به راحتی قابل دسترسی است. در پژو ۲۰۶ تیپ ۵ و ۶، اغلب در قسمت جلویی موتور و نزدیک به دیواره فایروال دیده می‌شود. در پژو ۴۰۵ و پارس، معمولاً سمت راست موتور (از دید راننده) و روی منیفولد چهارسیلندر قرار دارد.
سنسور اکسیژن پایین (ثانویه / سنسور شماره ۲ / Downstream) این سنسور بعد از کاتالیزور و روی لوله اگزوز اصلی زیر خودرو نصب می‌شود. محل مشاهده: برای دسترسی به آن باید خودرو را روی چال سرویس، جک بالابر یا حداقل با جک و پایه ایمنی بالا ببرید. معمولاً در فاصله ۳۰ تا ۷۰ سانتی‌متری بعد از کاتالیزور (بسته به مدل) و روی لوله اگزوز افقی یا کمی مایل قرار دارد. در پژو ۲۰۶، اغلب نزدیک به وسط زیر خودرو و بعد از محفظه کاتالیزور دیده می‌شود. در پژو ۴۰۵، پارس و ۲۰۷، معمولاً کمی عقب‌تر از کاتالیزور و نزدیک به وسط یا عقب خودرو است.

نکات مهم در مورد محل سنسور اکسیژن پژو

مدل‌های قدیمی‌تر (قبل از سال ۱۳۸۹–۱۳۹۰ و استاندارد یورو ۲) اغلب فقط یک سنسور اکسیژن (سنسور بالا) دارند و سنسور دوم وجود ندارد یا حذف شده است.
در مدل‌های TU5 (مانند ۲۰۶ تیپ ۵، پارس TU5، ۲۰۷i) هر دو سنسور معمولاً حضور دارند.
سنسورها دارای رزوه M18×۱.۵ هستند و با آچار مخصوص ۲۲ میلی‌متری باز و بسته می‌شوند.
سیم‌کشی سنسور پایین معمولاً طولانی‌تر است و از زیر خودرو به سمت ECU کشیده شده.

شناسایی دقیق محل سنسور با نگاه به لوله اگزوز و جستجوی قطعه‌ای با سیم چهار یا پنج رشته (معمولاً سیاه‌رنگ) امکان‌پذیر است. اگر قصد تعویض، تمیز کردن یا بررسی دارید، ابتدا کد خطای دیاگ را بخوانید تا مشخص شود کدام سنسور مشکل دارد.

نحوه دسترسی و شناسایی سنسور اکسیژن در مدل‌های مختلف پژو ایران‌خودرو

دسترسی به سنسور اکسیژن در خودروهای پژو ایران‌خودرو بسته به مدل موتور، سال ساخت و طراحی سیستم اگزوز متفاوت است و شناخت دقیق این محل‌ها برای بررسی، تمیز کردن یا تعویض سنسور ضروری به شمار می‌رود. سنسور اکسیژن بالا (اولیه) معمولاً در دسترس‌ترین نقطه قرار دارد و بدون نیاز به تجهیزات خاص زیر کاپوت قابل مشاهده است، در حالی که سنسور پایین (ثانویه) همیشه نیاز به دسترسی از زیر خودرو دارد. در موتورهای TU5 که در پژو ۲۰۶ تیپ ۵ و ۶، ۲۰۷i، پارس TU5 و ۴۰۵ SLX استفاده می‌شود، سنسور بالا اغلب روی منیفولد دود و در محفظه آلومینیومی پشت آن نصب شده است.

برای شناسایی، کافی است کاپوت را باز کنید و به سمت پشت رادیاتور یا دیواره فایروال نگاه کنید؛ قطعه‌ای رزوه‌دار با سیم‌کشی چهار یا پنج رشته (معمولاً سوکت سبز رنگ در سیستم ساژم) دیده می‌شود که مستقیماً به لوله خروجی منیفولد متصل است. در برخی مدل‌ها مانند پژو پارس TU5، سنسور در حفره‌ای کنار جلوپنجره قرار گرفته و دسترسی به آن از جلو آسان‌تر است، اما همچنان نیاز به آچار بکس شش‌ضلعی یا مخصوص سنسور (معمولاً ۲۲ میلی‌متری) دارد تا رزوه آن باز شود.

در مدل‌های قدیمی‌تر با موتور XU7 مانند پژو ۴۰۵ GLX یا پارس سال‌های پایین‌تر، سنسور بالا معمولاً روی منیفولد چهارسیلندر سمت راست موتور (از دید راننده) قرار دارد و با باز کردن درپوش فلزی محافظ (که در ۲۰۶ به صورت کشویی خارج می‌شود)، قابل دسترسی است. سیم‌کشی این سنسور اغلب کوتاه‌تر است و سوکت آن نزدیک به ECU کشیده شده تا اتصال سریع برقرار شود.

برای سنسور پایین در تمام مدل‌های دوسنسوره، موقعیت زیر خودرو و بعد از کاتالیزور است. در پژو ۲۰۶، این سنسور روی لوله اگزوز افقی پس از منبع اول (کاتالیزور) نصب شده و برای دسترسی باید خودرو را روی چال یا جک بالابر برد؛ رزوه آن معمولاً با آچار ۲۲ یا ۲۴ باز می‌شود و سیم‌کشی طولانی‌تر (اغلب سوکت آبی رنگ در TU5) به سمت بالا هدایت شده است. در پژو ۲۰۷i و پارس TU5 نیز موقعیت مشابه است، اما لوله اگزوز ممکن است کمی مایل‌تر باشد و سنسور نزدیک به وسط زیر خودرو قرار گیرد.

شناسایی سنسورها بدون ابزار دیاگ نیز ممکن است؛ سنسور بالا نزدیک موتور و گرم‌تر است و سیگنال آن نوسانی بین ۰.۱ تا ۰.۹ ولت دارد، در حالی که سنسور پایین سیگنال پایدارتری (نزدیک به ۰.۴۵ ولت در حالت سالم) نشان می‌دهد زیرا وظیفه نظارت بر عملکرد کاتالیزور را بر عهده دارد.

در مدل‌های یورو ۳ و بالاتر، هر دو سنسور حضور دارند، اما در خودروهای قدیمی‌تر یورو ۲ تنها سنسور بالا وجود دارد و سنسور پایین حذف شده یا به صورت اختیاری نصب نشده است. هنگام دسترسی، ابتدا سوکت برق را جدا کنید (با فشار دادن خار پلاستیکی) تا از آسیب به سیم‌کشی جلوگیری شود. اگر سنسور به دلیل حرارت زیاد سفت شده باشد، استفاده از اسپری نفوذکننده یا حرارت ملایم روی رزوه (نه روی بدنه سنسور) کمک می‌کند تا بدون آسیب باز شود.

در نهایت، پس از هرگونه دستکاری، اتصالات را محکم کنید و خودرو را چند چرخه رانندگی کنید تا ECU مقادیر جدید را تطبیق دهد و از ثبت خطاهای کاذب جلوگیری شود. این روش‌ها دسترسی ایمن و دقیق به سنسورها را در مدل‌های مختلف پژو فراهم می‌کنند و به مالکان کمک می‌کنند بدون نیاز به تعمیرگاه تخصصی، محل دقیق را پیدا کنند.

تفاوت‌های عملکردی و ساختاری سنسور اکسیژن بالا و پایین در پژو

سنسور اکسیژن بالا و پایین در خودروهای پژو هر دو وظیفه اندازه‌گیری غلظت اکسیژن در گازهای خروجی را بر عهده دارند، اما تفاوت‌های اساسی در محل نصب، عملکرد دقیق و تأثیر بر ECU باعث می‌شود نقش‌های متمایزی ایفا کنند. سنسور بالا (اولیه یا upstream) مستقیماً روی منیفولد دود یا لوله خروجی نزدیک موتور قرار دارد و گازهای احتراق خام را بررسی می‌کند. این سنسور سیگنال نوسانی سریع (بین ۰.۱ تا ۰.۹ ولت) تولید می‌کند که ECU از آن برای تنظیم لحظه‌ای نسبت هوا به سوخت (AFR) استفاده می‌نماید.

در موتورهای TU5 پژو، این سنسور کلیدی برای حفظ احتراق بهینه، کاهش مصرف سوخت و کنترل آلایندگی اولیه است؛ اگر سیگنال آن نادرست باشد، ECU به حالت پیش‌فرض (open loop) سوئیچ می‌کند و سوخت بیشتری تزریق می‌نماید که منجر به افزایش مصرف و دود سیاه می‌شود. از نظر ساختاری، سنسور بالا اغلب دارای گرمکن داخلی قوی‌تری است تا در زمان سرد بودن موتور سریع به دمای کاری برسد و سیگنال دقیق ارسال کند.

در مقابل، سنسور پایین (ثانویه یا downstream) بعد از کاتالیزور نصب شده و گازهای تصفیه‌شده را اندازه‌گیری می‌کند. سیگنال آن پایدارتر و نزدیک به ولتاژ ثابت (حدود ۰.۴۵ تا ۰.۶ ولت) است زیرا وظیفه اصلی آن نظارت بر کارایی کاتالیزور است؛ ECU تفاوت سیگنال بین دو سنسور را مقایسه می‌کند تا تشخیص دهد آیا کاتالیزور گازهای سمی (مانند CO و HC) را به درستی تبدیل می‌کند یا خیر.

اگر کاتالیزور آسیب دیده باشد، سیگنال سنسور پایین شبیه به سنسور بالا نوسانی می‌شود و کد خطا مانند P0420 ثبت می‌گردد. در پژوهای ایران‌خودرو با استاندارد یورو ۳ و ۴، این سنسور برای گذراندن معاینه فنی ضروری است و بدون عملکرد صحیح آن، چراغ چک روشن می‌ماند. از نظر ساختاری، سنسور پایین معمولاً سیم‌کشی طولانی‌تری دارد تا از زیر خودرو به ECU برسد و گرمکن آن ممکن است ضعیف‌تر باشد زیرا گازهای خروجی پس از کاتالیزور دمای کمتری دارند.

هرچند از لحاظ ظاهری (رزوه M18×۱.۵ و بدنه فلزی) اغلب مشابه هستند، اما در برخی مدل‌ها (مانند TU5) تفاوت در طول سیم یا رنگ سوکت (سبز برای بالا، آبی برای پایین) وجود دارد و جابه‌جایی آنها ممکن است باعث خطا شود زیرا ECU انتظار سیگنال متفاوت دارد.

سنسور بالا مستقیماً بر تنظیم سوخت تأثیر می‌گذارد و خرابی آن علائمی مانند ریپ زدن، افت شتاب و مصرف بالا ایجاد می‌کند، در حالی که سنسور پایین بیشتر بر آلایندگی و چراغ چک اثر دارد و عملکرد موتور را کمتر مختل می‌نماید.

درک این تفاوت‌ها به تشخیص دقیق مشکلات کمک می‌کند؛ برای مثال، اگر مصرف سوخت بالا باشد مشکل احتمالاً از سنسور بالا است، اما اگر چراغ چک با کد کاتالیزور روشن شود، سنسور پایین یا خود کاتالیزور معیوب است. در نهایت، هر دو سنسور مکمل یکدیگر هستند و ECU از ترکیب سیگنال آنها برای نظارت کامل بر سیستم اگزوز و احتراق استفاده می‌نماید تا خودرو استانداردهای آلایندگی را رعایت کند و راندمان موتور حفظ شود.