چگونه ضد یخ سمند را عوض کنیم؟

چطور ضد یخ سمند را عوض کنیم؟

خواندن این مطلب 8 دقیقه زمان میبرد

چگونه ضد یخ سمند را عوض کنیم؟، سمند (LX، سورن، سورن پلاس، EF7 بنزینی و دوگانه‌سوز) با موتورهای XU7 و به‌خصوص EF7 یکی از حساس‌ترین خودروهای داخلی به کیفیت و تمیزی مایع خنک‌کننده است. مجاری بسیار باریک سرسیلندر آلومینیومی، واترپمپ حساس و شیلنگ‌های طولانی بخاری باعث شده که کوچک‌ترین بی‌توجهی به تعویض ضد یخ، خیلی سریع به جوش آوردن در ترافیک، سوختن واشر سرسیلندر، خرابی واترپمپ یا ترکیدن رادیاتور بخاری منجر شود.

خوشبختانه تعویض ضد یخ سمند کاملاً قابل انجام در خانه است و با رعایت چند نکته کلیدی (مثل باز کردن پیچ تخلیه بلوک موتور و هواگیری دقیق با پیچ هواگیری) می‌توانید این کار را بدون خطا انجام دهید. در این مقاله جامع، تمام مراحل تعویض ضد یخ سمند را با جزئیات کامل، تفاوت‌های مدل‌های مختلف، نکات ایمنی و ترفندهای واقعی تعمیرکاران قدیمی توضیح می‌دهیم تا موتور سمندتان تا صدها هزار کیلومتر سالم، خنک و بی‌صدا بماند.

فهرست مطالب:

چگونه ضد یخ سمند را عوض کنیم؟
علائم پنهان خرابی سیستم خنک‌کننده سمند که ۹۰٪ رانندگان متوجه نمی‌شوند
انتخاب هوشمندانه ضد یخ برای سمند و ترفندها

چگونه ضد یخ سمند را عوض کنیم؟

سمند (سمند LX، سورن، سورن پلاس و سمند EF7 – بنزینی و دوگانه‌سوز) از موتورهای XU7JP/L3، XU7JP4/L4 و EF7 استفاده می‌کند که همگی سیستم خنک‌کننده مشترک و بسیار حساسی دارند. این موتورها به‌خصوص در مدل EF7 دوگانه‌سوز به شدت مستعد جوش آوردن، سوختن واشر سرسیلندر و خرابی واترپمپ هستند اگر ضد یخ به‌موقع و درست تعویض نشود. خوشبختانه تعویض ضد یخ سمند کاملاً قابل انجام در خانه است و فقط چند نکته کلیدی دارد که در ادامه با جزئیات کامل و قابل اجرا توضیح می‌دهیم.

لوازم و نکات ایمنی لازم

عینک و دستکش ایمنی
آچار ۱۹ یا انبردست (برای شیر تخلیه رادیاتور)
آچار آلن ۸ یا ۱۰ (برای پیچ تخلیه بلوک موتور)
جک و خرک
ظرف تخلیه ۱۵ لیتری
قیف بلند
حدود ۷–۸ لیتر ضد یخ باکیفیت + ۷–۸ لیتر آب مقطر
پارچه ضخیم برای باز کردن درپوش

هشدار ایمنی: موتور باید کاملاً سرد باشد (حداقل ۶ ساعت پس از خاموشی). هرگز درپوش رادیاتور را روی موتور داغ باز نکنید.

مراحل گام‌به‌گام تعویض ضد یخ سمند

تخلیه کامل رادیاتور
- جلوی خودرو را با جک بالا ببرید.
- درپوش رادیاتور و مخزن انبساط را باز کنید.
- شیر تخلیه پلاستیکی T شکل پایین رادیاتور (سمت راننده) را با انبردست باز کنید.
- شیلنگ پایینی رادیاتور را (در صورت نیاز) جدا کنید تا تخلیه سریع‌تر شود.
تخلیه بلوک موتور (اجباری در سمند)
- روی بلوک موتور سمت راننده، نزدیک واترپمپ، یک پیچ آلن ۸ یا ۱۰ میلی‌متری وجود دارد.
- این پیچ را باز کنید تا ۱٫۵–۲ لیتر مایع باقی‌مانده در بلوک خارج شود.
- اگر این مرحله را انجام ندهید، ضد یخ قدیمی با جدید مخلوط شده و بعد از ۶ ماه دوباره فاسد می‌شود.
شستشوی سیستم
- شیر تخلیه و پیچ بلوک را ببندید.
- از دهانه رادیاتور آب مقطر بریزید تا سرریز شود.
- موتور را ۱۰–۱۵ دقیقه روشن کنید (بخاری روی حداکثر).
- دوباره تخلیه کنید. این کار را ۲–۳ بار تکرار کنید تا آب کاملاً شفاف شود.
پر کردن ضد یخ جدید
- حجم کل سیستم: سمند LX و سورن معمولی ≈ ۷ لیتر | سمند EF7 و سورن پلاس ≈ ۷٫۵ لیتر
- نسبت پیشنهادی: ۵۰٪ ضد یخ قرمز/نارنجی OAT یا HOAT + ۵۰٪ آب مقطر
- مخلوط را آماده کنید و با قیف از دهانه رادیاتور به‌آرامی بریزید تا ۲–۳ سانتی‌متر زیر گردن رادیاتور بماند.
- مخزن انبساط را تا علامت MAX پر کنید.
هواگیری دقیق سمند
- درپوش رادیاتور را ببندید.
- موتور را روشن کنید، بخاری را روی حداکثر دما و فن بگذارید.
- ۱۰–۱۵ دقیقه صبر کنید تا ترموستات باز شود و حباب‌ها خارج شوند.
- موتور را خاموش کنید، صبر کنید سرد شود، دوباره سطح را چک و در صورت نیاز پر کنید.
- در سمند EF7 دوگانه‌سوز، پیچ هواگیری روی لوله بخاری (نزدیک فایروال) را چند ثانیه باز کنید تا حباب‌ها با فشار خارج شوند.

نکات طلایی پس از تعویض

در ۴–۵ روز اول هر صبح سطح مخزن انبساط را چک کنید.
اگر سطح ضد یخ مدام کم می‌شود یعنی هواگیری کامل نشده است.
پس از ۲۰۰–۳۰۰ کیلومتر رانندگی، دوباره سطح را بررسی کنید.
هرگز ضد یخ سبز قدیمی (IAT) با ضد یخ قرمز/نارنجی مخلوط نکنید؛ باعث ژل شدن و گرفتگی کامل سیستم می‌شود.

با انجام دقیق این مراحل، سیستم خنک‌کننده سمند شما برای حداقل ۲ سال یا ۶۰٬۰۰۰ کیلومتر کاملاً سالم می‌ماند و موتور XU7 یا EF7 هرگز جوش نمی‌آورد، واشر نمی‌سوزد و واترپمپ خراب نمی‌شود.

علائم پنهان خرابی سیستم خنک‌کننده سمند که ۹۰٪ رانندگان متوجه نمی‌شوند

سمند به‌خصوص مدل‌های EF7 و سورن پلاس، علائم بسیار خاصی از خرابی سیستم خنک‌کننده نشان می‌دهد که در ظاهر عادی به نظر می‌رسد، اما در واقع نشانه فاجعه قریب‌الوقوع است. تشخیص زودهنگام این علائم می‌تواند جلوی هزینه‌های ۳۰–۵۰ میلیونی سرسیلندر را بگیرد.

کم شدن تدریجی ضد یخ بدون هیچ نشتی خارجی

در سمند EF7 دوگانه‌سوز، وقتی واشر سرسیلندر به‌تدریج می‌سوزد، ضد یخ خیلی آرام وارد محفظه احتراق می‌شود. هر ۱۰۰۰ کیلومتر فقط ۱۰۰–۲۰۰ سی‌سی کم می‌شود و راننده فکر می‌کند طبیعی است. نشانه قطعی: بخار سفید خیلی کم‌رنگ از اگزوز صبح زود، بوی شیرین داخل کابین، یا روغن شیری‌رنگ روی درب سوپاپ. اگر این علائم را دیدید، همان روز تست فشار واشر سرسیلندر انجام دهید.

داغ شدن فقط در دور موتور ۳۵۰۰ به بالا

در سمند سورن توربو و بعضی EF7 معمولی، وقتی مجاری آب سرسیلندر با رسوب بسته می‌شود، در دور پایین مشکلی نیست، اما در دور بالای ۳۵۰۰ (مثلاً سبقت در جاده) ناگهان آمپر به قرمز می‌رود. این مشکل به دلیل رسوبات ضد یخ قدیمی یا استفاده از آب معمولی است که مجاری کوچک اطراف سوپاپ‌ها را بسته. در این حالت شستشوی معمولی جواب نمی‌دهد و باید با دستگاه شستشوی فشارقوی (Pulse Flushing) یا اسید مخصوص انجام شود.

صدای «شُرشُر» یا قلقل از پشت داشبورد در دور آرام

این صدا یعنی هوا یا رسوب در رادیاتور بخاری در حال حرکت است. در سمند به دلیل طول زیاد شیلنگ‌های بخاری، این مشکل بسیار شایع است. اگر نادیده بگیرید، بعد از ۳–۴ ماه رادیاتور بخاری کاملاً گرفته و باید داشبورد کامل باز شود (هزینه ۱۲–۱۵ میلیون).

روشن شدن چراغ چک با کد P0118 یا P2181

سنسور دمای آب سمند EF7 روی ترموستات قرار دارد. وقتی حباب هوا یا رسوب جلوی آن را بگیرد، ECU دمای غیرواقعی می‌خواند و مخلوط سوخت را اشتباه تنظیم می‌کند. مصرف بنزین بالا می‌رود، شتاب افت می‌کند و گاهی موتور درجا خاموش می‌شود. پاک کردن خطا با دیاگ فایده ندارد؛ باید هواگیری کامل انجام شود.

بوی شیرین داخل کابین و لکه خیس زیر موکت شاگرد

شیلنگ‌های بخاری سمند بعد از ۱۰–۱۲ سال ترک ریز می‌خورند و ضد یخ آرام آرام داخل کابین می‌ریزد. چون ضد یخ شیرین است، ابتدا بوی خوبی می‌دهد، اما بعد موکت را می‌پوساند و شیشه‌ها همیشه بخار می‌کنند. تعویض شیلنگ‌ها در این مرحله هنوز زیر ۳ میلیون هزینه دارد، اما اگر دیر شود، باید کل سیستم بخاری باز شود.

انتخاب هوشمندانه ضد یخ برای سمند و ترفندها

موتور EF7 و XU7 سمند با آلیاژ آلومینیوم-چدن ساخته شده و بسیار حساس به نوع بازدارنده‌های خوردگی است. استفاده از ضد یخ اشتباه می‌تواند در کمتر از ۳۰٬۰۰۰ کیلومتر سرسیلندر را نابود کند.

چرا ضد یخ سبز کارخانه‌ای سمند فقط ۱۸ ماه دوام می‌آورد؟

ضد یخ سبز (IAT) که ایران‌خودرو در خط تولید می‌ریزد، حاوی سیلیکات و فسفات زیاد است. این مواد بعد از ۱۸ ماه به صورت ژل درمی‌آیند و مجاری ترموستات و رادیاتور بخاری را می‌بندند. مکانیک‌های حرفه‌ای از سال ۱۳۹۸ فقط ضد یخ قرمز یا بنفش بلندعمر (OAT یا HOAT) برای سمند استفاده می‌کنند.

بهترین ضد یخ‌های واقعی برای سمند تا زمستان ۱۴۰۴

توتال Glacelf Auto Supra (نارنجی – تا ۵ سال)
کاسترول Radicool SF-O (قرمز بدون سیلیکات)
لیکومولی Kuhlerfrostschutz KFS 2001 Plus (قرمز)
بهران قطران سوپر قرمز (تولید جدید ۱۴۰۳ به بعد)
فوسر Antifreeze FA12+ یا G40 (بنفش) این ضد یخ‌ها نه تنها خوردگی را صفر می‌کنند، بلکه خاصیت روان‌کنندگی واترپمپ EF7 را تا ۱۲۰٬۰۰۰ کیلومتر حفظ می‌کنند.

نسبت دقیق ضد یخ در شرایط مختلف آب‌وهوایی

مناطق خیلی سرد (اردبیل، شهرکرد): ۶۰٪ ضد یخ + ۴۰٪ آب مقطر
تهران، اصفهان، شیراز: ۵۰–۵۰ (بهترین تعادل)
خوزستان، هرمزگان، بوشهر: ۴۵٪ ضد یخ + ۵۵٪ آب مقطر (بیشتر نزنید؛ فشار سیستم در گرمای ۵۰ درجه بالا می‌رود)

ترفند مخلوط کردن بدون رسوب فوری

همیشه اول ضد یخ را در ظرف تمیز بریزید، بعد آب مقطر را آرام اضافه کنید و ۲۰–۳۰ ثانیه هم بزنید. اگر آب را اول بریزید، در لحظه تماس با ضد یخ، رسوب فسفات ایجاد می‌شود که بعداً در سرسیلندر ته‌نشین می‌شود.

تشخیص ضد یخ تقلبی با ۴ روش سریع

۱. چند قطره روی دست بمالید؛ اصل کاملاً لیز و صابونی است، تقلبی چسبناک و روغنی. ۲. در دمای زیر ۱۰ درجه ظرف را تکان دهید؛ اصل کف نمی‌کند، تقلبی کف غلیظ می‌زند. ۳. یک قطره روی کاغذ سفید بچکانید؛ اصل جذب می‌شود، تقلبی لک روغنی می‌ماند. ۴. با تست‌قلم مخصوص ضد یخ (در ابزارفروشی‌ها موجود است) نقطه انجماد را چک کنید؛ اصل زیر منفی ۳۵ درجه نشان می‌دهد.

با رعایت این نکات و انتخاب ضد یخ مناسب، سمند شما تا ۵۰۰٬۰۰۰ کیلومتر بدون باز کردن سرسیلندر کار می‌کند و فقط با هزینه سالیانه ۵۰۰–۶۰۰ هزار تومان، موتور EF7 یا XU7 همیشه خنک و سالم می‌ماند.