چه مقدار ضد یخ برای کوییک لازم است؟

چقدر ضد یخ برای کوییک بریزیم؟

خواندن این مطلب 8 دقیقه زمان میبرد

سایپا کوییک از سال ۱۳۹۶ وارد خیابان‌های ایران شد و به‌سرعت یکی از پرفروش‌ترین هاچ‌بک‌های کشور لقب گرفت. موتور M15 تیبا/ساینا/کوییک که نسخه بهبودیافته موتور قدیمی تیبا است، در ظاهر ساده و کم‌استهلاک به نظر می‌رسد، اما سیستم خنک‌کاری آن فوق‌العاده حساس است. اگر ضد یخ و آب را با نسبت و مقدار اشتباه بریزید، در کمتر از ۷۰-۸۰ هزار کیلومتر با واشر سرسیلندر سوخته، سرسیلندر تاب‌برده، واترپمپ خراب یا حتی بلوک ترک‌خورده روبه‌رو می‌شوید.

خیلی از دارندگان کوییک هنوز فکر می‌کنند «مخزن رو پر کنیم کافیه» یا «در تابستان فقط آب بریزیم»، در حالی که این باورها سالانه ده‌ها هزار موتور M15 را نابود می‌کند. در این مقاله به زبان کاملاً ساده و دقیق به شما می‌گوییم کوییک دقیقاً چند لیتر ضد یخ می‌خواهد، چه نسبتی در هر شهر ایران مناسب است، چه برندی بزنید و چطور یک بار برای همیشه سیستم خنک‌کننده را درست کنید تا تا ۳۰۰-۴۰۰ هزار کیلومتر بدون دردسر از ماشینتان کار بکشید.

فهرست مطالب:

چه مقدار ضد یخ برای کوییک لازم است؟
چرا در کوییک حتماً باید از آب مقطر (یا دی‌یونیزه) استفاده کنیم و آب شیر ممنوع است؟
روش صحیح هواگیری سیستم خنک‌کننده کوییک (اتوماتیک و دنده‌ای)؛ مرحله به مرحله و بدون اشتباه
علائم پنهان و خطرناک خرابی سیستم خنک‌کننده کوییک که راننده‌ها معمولاً دیر متوجه می‌شوند

چه مقدار ضد یخ برای کوییک لازم است؟

حجم کل سیستم خنک‌کننده کوییک (رادیاتور + بلوک موتور M15 + شیلنگ‌ها + بخاری + مخزن ذخیره) دقیقاً ۵.۳ تا ۵.۵ لیتر است. در کاتالوگ رسمی سایپا و دفترچه راهنمای خودرو عدد ۵.۴ لیتر به‌عنوان ظرفیت استاندارد اعلام شده است.

نسبت توصیه‌شده توسط سایپا و ایران‌خودرو (تأمین‌کننده موتور)

برای تمام مدل‌های کوییک در اکثر نقاط ایران نسبت ۵۰٪ ضد یخ + ۵۰٪ آب مقطر توصیه می‌شود، یعنی:

۲.۷ لیتر ضد یخ
۲.۷ لیتر آب مقطر یا دی‌یونیزه

این نسبت نقطه انجماد را تا حدود –۳۷ درجه سانتی‌گراد پایین می‌آورد و در گرمای بالای ۴۵ درجه هم انتقال حرارت عالی دارد.

جدول مقدار ضد یخ کوییک بر اساس منطقه آب‌وهوایی

منطقه	نسبت پیشنهادی	مقدار ضد یخ	مقدار آب مقطر
شهرهای معتدل (تهران، اصفهان، شیراز، مشهد، کرج، قم)	۵۰٪ – ۵۰٪	۲.۷ لیتر	۲.۷ لیتر
مناطق سردسیر (تبریز، اردبیل، سنندج، همدان، شهرکرد)	۶۰٪ – ۴۰٪	۳.۲ تا ۳.۳ لیتر	۲.۱ تا ۲.۲ لیتر
مناطق خیلی سرد (زمستان زیر -۳۵ درجه)	حداکثر ۶۵٪ – ۳۵٪	۳.۵ لیتر	۱.۹ لیتر
مناطق گرمسیر جنوب (اهواز، بندرعباس، عسلویه)	۴۰٪ – ۶۰٪	۲.۱ تا ۲.۲ لیتر	۳.۲ تا ۳.۳ لیتر

نکات مهم مخصوص موتور M15 کوییک

موتور M15 سرسیلندر و بلوک آلومینیومی دارد و بسیار حساس به خوردگی است؛ کمتر از ۴۰٪ ضد یخ باعث پوسیدگی سریع کانال‌های آب می‌شود.
واترپمپ کوییک پره‌های پلاستیکی-آلومینیومی دارد؛ ضد یخ غلیظ (بیش از ۶۵٪) باعث کاویتاسیون و شکستن پره‌ها زیر ۵۰ هزار کیلومتر می‌شود.
کوییک کارخانه‌ای با ضد یخ سبز (بهران سوپر ضدیخ یا اسپیدی سبز) پر می‌شود؛ هرگز با ضد یخ قرمز یا نارنجی قاطی نکنید.

اگر نمی‌خواهید هر سال نگران باشید، یک بار برای همیشه ۲.۷ لیتر ضد یخ + ۲.۷ لیتر آب مقطر بریزید. این مقدار در ۹۵٪ شهرهای ایران کاملاً ایمن است و موتور کوییک تا ۳۰۰ هزار کیلومتر بدون مشکل خنک‌کاری کار می‌کند. تعویض کامل هر ۲ سال یا هر ۴۰,۰۰۰ کیلومتر الزامی است.

چرا در کوییک حتماً باید از آب مقطر (یا دی‌یونیزه) استفاده کنیم و آب شیر ممنوع است؟

آب معمولی که از شیر خانه می‌آید، در ظاهر تمیز به نظر می‌رسد، اما پر از املاح، کلسیم، منیزیم، کلر و حتی فلزات سنگین است. وقتی این آب وارد سیستم خنک‌کننده کوییک می‌شود، با گرمای ۹۰-۱۰۰ درجه موتور و حضور ضد یخ، یک فاجعه شیمیایی آرام شروع می‌شود که تا چند سال بعد خودش را نشان می‌دهد.

رسوب آهکی که کانال‌های بلوک M15 را می‌بندد

موتور M15 کوییک کانال‌های آب بسیار باریک (کمتر از ۵ میلی‌متر) در اطراف سوپاپ‌ها و شمع‌ها دارد. کلسیم و منیزیم موجود در آب شیر در دمای بالا به صورت سنگ آهک رسوب می‌کند و درست در همان نقاطی می‌نشیند که بیشترین حرارت را دارند. نتیجه این است که موتور در دور آرام آمپر نرمال نشان می‌دهد، اما در جاده یا ترافیک ناگهان جوش می‌آورد. تعمیرکارها به این رسوبات «جرم سوپاپ» می‌گویند و برای تمیز کردنش مجبورند سرسیلندر را کامل باز کنند؛ هزینه‌ای که گاهی به ۲۵-۳۰ میلیون تومان می‌رسد.

خوردگی الکتریکی (گالوانیک) بین آلومینیوم و مس

بلوک و سرسیلندر کوییک آلومینیومی و رادیاتور مسی-آلومینیومی است. املاح آب شیر مثل یک الکترولیت عمل می‌کنند و جریان الکتریکی بسیار ضعیفی بین این دو فلز ایجاد می‌کنند. این جریان در عرض ۱۸-۲۴ ماه حفره‌های ریز در سرسیلندر و سوراخ در رادیاتور ایجاد می‌کند. اولین علامت آن، نشت آرام ضد یخ از زیر واترپمپ یا گوشه رادیاتور است.

تشکیل لجن قهوه‌ای و گرفتگی بخاری

کلر و مواد شیمیایی تصفیه آب شهری با بسته‌های افزودنی ضد یخ واکنش می‌دهند و لجن قهوه‌ای-سبز ایجاد می‌کنند. این لجن اول داخل بخاری می‌نشیند و باعث می‌شود زمستان بخاری فقط باد سرد بزند، بعد به تدریج واترپمپ و ترموستات را هم از کار می‌اندازد.

در تست واقعی که شرکت سایپا یدک روی ۵۰ دستگاه کوییک انجام داد، خودروهایی که فقط یک بار با آب شیر پر شده بودند، بعد از ۴۵ هزار کیلومتر به طور میانگین ۳۵ درصد رسوب بیشتر در بلوک و ۴ برابر خوردگی در واترپمپ داشتند. به همین دلیل در دفترچه کوییک به صورت خیلی واضح نوشته شده: «فقط آب مقطر یا آب دی‌یونیزه استفاده شود».

روش صحیح هواگیری سیستم خنک‌کننده کوییک (اتوماتیک و دنده‌ای)؛ مرحله به مرحله و بدون اشتباه

کوییک به خاطر طراحی جدیدتر و مخزن ذخیره شفاف، هواگیری حساس‌تری نسبت به ۴۰۵ یا سمند دارد. اگر هوا داخل سیستم بماند، حتی با ضد یخ ۲.۷ لیتر هم موتور داغ می‌کند، آمپر بالا و پایین می‌پرد و واترپمپ زود خراب می‌شود.

تفاوت هواگیری کوییک دنده‌ای و اتوماتیک

در کوییک اتوماتیک یک شیلنگ اضافی برگشت بخاری از گیربکس وجود دارد که نقطه بالاتری دارد و هوا راحت‌تر در آن گیر می‌کند. همچنین کوییک S و پلاس گیربکس CVT دارند و مسیر خنک‌کننده روغن گیربکس هم به سیستم متصل است؛ بنابراین هواگیری کامل‌تر لازم است.

روش حرفه‌ای و ۱۰۰٪ تضمینی هواگیری (که تعمیرکارهای مجاز سایپا انجام می‌دهند)

۱. ماشین را روی سطح کاملاً صاف پارک کنید و حداقل ۸ ساعت صبر کنید تا موتور کاملاً سرد شود.

۲. مخزن ذخیره را تا MAX با مخلوط ۵۰-۵۰ پر کنید.

۳. پیچ هواگیری روی ترموستات (بالای بدنه ترموستات، پیچ برنجی کوچک) را با آچار ۸ شل کنید تا هوا خارج شود؛ وقتی مایع یکنواخت و بدون حباب آمد، ببندید.

۴. در کوییک اتوماتیک، پیچ هواگیری دوم روی شیلنگ برگشت بخاری (نزدیک باتری) را هم باز کنید.

۵. موتور را روشن کنید، دور موتور را ۱۰ ثانیه تا ۲۵۰۰ بالا ببرید و رها کنید (۳-۴ بار تکرار کنید).

۶. بخاری را روی حداکثر حرارت و حداکثر فن بگذارید و ۱۰-۱۲ دقیقه صبر کنید تا فن رادیاتور دو بار روشن و خاموش شود.

۷. در این مدت هر بار که سطح مخزن پایین رفت، آرام و مداوم مایع اضافه کنید (هیچ‌وقت درب رادیاتور را کامل باز نکنید، فقط درپوش مخزن را).

۸. وقتی دیگر سطح پایین نرفت و فن دو بار کار کرد، موتور را خاموش کنید و ۱۰ دقیقه صبر کنید تا سرد شود.

۹. دوباره سطح مخزن را تا MAX برسانید. ۱۰. تا ۲۰۰ کیلومتر اول هر روز صبح سرد سطح را چک کنید؛ معمولاً ۵۰-۱۰۰ سی‌سی کم می‌شود تا آخرین حباب‌ها خارج شود.

علائم پنهان و خطرناک خرابی سیستم خنک‌کننده کوییک که راننده‌ها معمولاً دیر متوجه می‌شوند

موتور M15 کوییک به خاطر طراحی فشرده و آلومینیومی بودن، علائم داغی را دیرتر نشان می‌دهد و وقتی آمپر بالا می‌رود، معمولاً دیگر کار از کار گذشته است. شناختن این نشانه‌های اولیه می‌تواند جلوی هزینه ۴۰ تا ۸۰ میلیونی اورهال را بگیرد.

اولین و شایع‌ترین علامت، بالا و پایین پریدن آرام آمپر در ترافیک سنگین یا هنگام روشن بودن کولر در دور آرام است. وقتی رسوب یا هوا در سیستم باشد، سنسور دما نوسان می‌کند؛ آمپر گاهی یک خط بالا می‌رود و بعد از چند دقیقه دوباره پایین می‌آید. خیلی‌ها فکر می‌کنند «عیب آمپر است»، در حالی که این دقیقاً همان لحظه‌ای است که واترپمپ یا ترموستات در حال مرگ است.

دومین علامت خطرناک، گرم شدن غیرعادی دسته‌موتور سمت شاگرد در ترافیک است. اگر دستتان را روی داشبورد سمت راست بگذارید و احساس گرمای شدید کردید، یعنی شیلنگ‌های بخاری یا هسته بخاری پر از رسوب شده و جریان آب در سمت راست بلوک کم شده است. این مشکل در کوییک‌های مدل ۱۴۰۰ به بعد که بخاری کمی ضعیف‌تر طراحی شده، بیشتر دیده می‌شود.

سومین نشانه، کم شدن آرام ولی مداوم مایع از مخزن ذخیره بدون هیچ نشتی زیر ماشین است. هر هفته ۵۰-۱۰۰ سی‌سی کم شود و زیر ماشین خشک باشد، یعنی گازهای احتراق از واشر سرسیلندر نشت می‌کند و مایع را به اگزوز می‌فرستد. در موتور M15 چون واشر MLS چندلایه است، این نشتی خیلی آرام شروع می‌شود و تا وقتی روغن واری بالا نرود، راننده متوجه نمی‌شود.

چهارمین علامت، صدای «زوزه» خیلی آرام از سمت تسمه تایم در دور آرام یا هنگام گاز دادن ناگهانی است. وقتی ضد یخ خاصیت روانکاری خود را از دست بدهد، بلبرینگ واترپمپ خشک کار می‌کند و این صدا را می‌دهد؛ معمولاً ۵ تا ۱۰ هزار کیلومتر بعد از این صدا، واترپمپ کامل قفل می‌کند و تسمه تایم پاره می‌شود.

آخرین و کشنده‌ترین علامت، بوی شیرینی شبیه شربت از اگزوز یا داخل کابین هنگام روشن کردن بخاری است. این بوی اتیلن گلیکول سوخته است؛ یعنی واشر سرسیلندر کاملاً سوخته و ضد یخ وارد روغن و محفظه احتراق شده. در این مرحله دیگر فقط اورهال یا تعویض موتور راه‌حل است.