ساینا چند تا دسته موتور دارد؟

ساینا چند دسته موتور دارد؟

خواندن این مطلب 8 دقیقه زمان میبرد

ساینا چند تا دسته موتور دارد؟، خودرو ساینا یکی از محبوب‌ترین سدان‌های اقتصادی بازار ایران است که توسط شرکت سایپا تولید می‌شود. این خودرو بر پایه پلتفرم X200 توسعه یافته و با موتور آشنا M15 (۱.۵ لیتری ۸ سوپاپ) به عنوان یک گزینه مقرون‌به‌صرفه برای خانواده‌ها و رانندگان شهری شناخته می‌شود.

یکی از اجزای کلیدی در عملکرد فنی و راحتی رانندگی ساینا، دسته موتورها هستند که نقش اساسی در مهار ارتعاشات موتور، حفظ تعادل مجموعه پیشرانه و جلوگیری از انتقال لرزش به اتاقک ایفا می‌کنند.

دسته موتورها نه تنها موتور و گیربکس را به شاسی متصل می‌کنند، بلکه به عنوان عنصری حیاتی در جذب ارتعاشات و صداهای ناشی از احتراق عمل می‌نمایند. موتور M15 با وجود سادگی و دوام نسبی، به دلیل طراحی قدیمی‌تر و عدم تعادل کامل در دورهای پایین، لرزش قابل توجهی تولید می‌کند و همین مسئله اهمیت بالای کیفیت و وضعیت دسته موتورها را برجسته می‌سازد.

خرابی یا فرسودگی این قطعات می‌تواند منجر به مشکلات زنجیره‌ای شود؛ از افزایش لرزش در کابین گرفته تا فشار اضافی بر قطعات انتقال قدرت، جلوبندی و حتی ایمنی رانندگی. در این مقاله به بررسی دقیق نقش فنی دسته موتورها در ساینا، تأثیر خرابی آن‌ها بر عملکرد کلی خودرو و سایر جنبه‌های مرتبط پرداخته شده است تا مالکان بتوانند با آگاهی بیشتر به نگهداری و تشخیص زودهنگام مشکلات بپردازند.

ساینا چند تا دسته موتور دارد؟

خودرو ساینا (و تمام تیپ‌های آن مانند ساینا معمولی، ساینا S، ساینا اتوماتیک، ساینا EX، ساینا پلاس و حتی نسخه‌های دوگانه‌سوز) به طور استاندارد دارای ۳ عدد دسته موتور اصلی است. این تعداد در اکثر خودروهای اقتصادی دیفرانسیل جلوی پلتفرم X200 سایپا (شامل تیبا، کوییک، ساینا و اطلس) رایج است و طراحی فنی آن‌ها تقریباً یکسان می‌باشد.

دسته موتورها (Engine Mounts) قطعاتی لاستیکی-فلزی هستند که موتور و گیربکس را به شاسی خودرو متصل می‌کنند. وظیفه اصلی آن‌ها جذب لرزش‌ها و ارتعاشات موتور، جلوگیری از انتقال این لرزش‌ها به اتاقک و حفظ موقعیت دقیق موتور در هنگام شتاب‌گیری، ترمز و پیچیدن است.

لیست دسته موتورهای ساینا (۳ عدد اصلی)

دسته موتور شماره ۱ (معمولاً دسته موتور سمت چپ یا راننده – سمت چپ خودرو): این قطعه اغلب به بلوک موتور متصل است و نقش اصلی در تحمل وزن موتور و جذب لرزش‌های عمودی دارد. در بسیاری از آگهی‌ها به عنوان “دسته موتور چپ” شناخته می‌شود.
دسته موتور شماره ۲ (معمولاً دسته موتور سمت راست یا شاگرد – سمت راست خودرو): این دسته موتور هم به بلوک موتور وصل می‌شود و معمولاً در قسمت بالای موتور قرار دارد. اغلب به عنوان “دسته موتور راست” یا “بالا راست” فروخته می‌شود.
دسته موتور شماره ۳ (دسته موتور عقب گیربکس یا پایین): این قطعه معمولاً به گیربکس متصل است و در قسمت عقبی مجموعه موتور-گیربکس قرار می‌گیرد. در اصطلاح عامیانه به آن “دسته موتور گیربکس” یا “دسته موتور شماره ۳” می‌گویند و بیشترین فشار را در هنگام تعویض دنده و شتاب‌گیری تحمل می‌کند. این دسته موتور مشترک بین تیبا، ساینا و کوییک است و برندهای معروفی مثل امیرنیا، MSR و GISP برای آن تولید می‌کنند.

در برخی منابع فنی اشاره شده که خودروهای این خانواده ممکن است در شرایط خاص یا نسخه‌های اتوماتیک تا ۴ عدد دسته موتور داشته باشند (یکی اضافه برای گیربکس CVT)، اما در عمل و طبق قطعات یدکی اصلی سایپا و فروشگاه‌های معتبر، تعداد استاندارد و رایج ۳ عدد است.

چرا دسته موتور ساینا زود خراب می‌شود؟

موتور M15 (۱.۵ لیتری ۸ سوپاپ) لرزش نسبتاً زیادی دارد، به خصوص در دورهای پایین.
کیفیت لاستیک دسته موتورهای ایرانی گاهی پایین است و بعد از ۴۰–۶۰ هزار کیلومتر ترک می‌خورد یا شل می‌شود.
رانندگی در ترافیک سنگین، دست‌اندازهای زیاد و عدم تعویض به‌موقع باعث پارگی زودرس می‌شود.

علائم خرابی دسته موتور ساینا

لرزش شدید فرمان و بدنه در دور آرام (Idle).
صدای تق‌تق یا کوبش هنگام گاز دادن و رها کردن پدال.
لرزش کاپوت هنگام استارت سرد یا خاموش کردن موتور.
حرکت زیاد موتور به چپ و راست هنگام تعویض دنده.

اگر دسته موتورها خراب شوند، تعویض به‌موقع آن‌ها ضروری است؛ چون فشار اضافی به میل‌لنگ، گیربکس و حتی شاسی وارد می‌کند و هزینه تعمیرات بعدی را بالا می‌برد.

در نهایت، ساینا با طراحی اقتصادی خود از ۳ دسته موتور استفاده می‌کند که این تعداد برای مهار ارتعاشات موتور ۸۷ اسب‌بخاری M15 کافی است. اگر ساینای شما اتوماتیک CVT باشد، گاهی یک دسته موتور کمکی کوچک‌تر هم وجود دارد، اما در مدل‌های دنده‌ای استاندارد دقیقاً ۳ عدد هستند. برای اطمینان کامل، می‌توانید زیر موتور خودرو را نگاه کنید یا از مکانیک متخصص سایپا بپرسید.

نقش فنی دسته موتورها در عملکرد کلی خودرو

دسته موتورها در خودروهای دیفرانسیل جلو مانند ساینا، فراتر از یک قطعه ساده اتصال عمل می‌کنند و بخشی حیاتی از سیستم دینامیکی خودرو به شمار می‌روند. موتور M15 با حجم ۱۵۰۳ سی‌سی و ۸ سوپاپ، به دلیل طراحی قدیمی‌تر (SOHC) و عدم تعادل کامل در احتراق (به ویژه در دورهای پایین)، ارتعاشات قابل توجهی تولید می‌کند. دسته موتور سمت چپ (معمولاً شماره ۱) بیشترین بار وزن موتور را تحمل می‌کند و در جذب لرزش‌های عمودی نقش اصلی را ایفا می‌نماید. این قطعه اغلب به بلوک سیلندر متصل است و با قرارگیری در موقعیت افقی، از جابه‌جایی جانبی موتور در هنگام شتاب‌گیری شدید جلوگیری می‌کند.

دسته موتور سمت راست (شماره ۲) که معمولاً در قسمت بالایی مجموعه قرار دارد، تعادل جانبی را برقرار می‌سازد و در پیچ‌های تند یا تغییر مسیر ناگهانی، از چرخش بیش از حد موتور به طرفین ممانعت به عمل می‌آورد. این دسته موتور به دلیل موقعیت بالاتر، در جذب نیروهای گشتاوری (تورک) ناشی از گاز دادن ناگهانی مؤثرتر است و کمک می‌کند تا موتور در موقعیت دقیق خود نسبت به گیربکس و شاسی باقی بماند.

دسته موتور عقب (شماره ۳) که به گیربکس متصل می‌شود، بیشترین فشار را در فازهای دینامیکی مانند تعویض دنده، شروع حرکت از حالت سکون یا ترمزگیری شدید تحمل می‌کند. این قطعه به عنوان نقطه محوری عقبی عمل کرده و از حرکت طولی موتور (به جلو یا عقب) جلوگیری می‌نماید. در طراحی پلتفرم X200، این دسته موتور مشترک بین مدل‌های مختلف (تیبا، ساینا، کوییک) است و به همین دلیل، استانداردسازی بالایی دارد. ترکیب این سه نقطه اتصال، یک سیستم سه‌گانه مهار ایجاد می‌کند که نیروهای سه‌بعدی (X، Y، Z) را به طور همزمان مدیریت می‌نماید و از تمرکز فشار روی یک نقطه خاص جلوگیری می‌کند.

در شرایط فنی، اگر یکی از این دسته موتورها عملکرد خود را از دست بدهد، کل سیستم تعادل به هم می‌خورد. برای مثال، خرابی دسته موتور عقب اغلب باعث می‌شود موتور در هنگام گاز دادن به جلو متمایل شود و فشار اضافی به میل‌لنگ، بلبرینگ‌ها و حتی دیسک کلاچ وارد آید. این مسئله در طولانی‌مدت می‌تواند منجر به ساییدگی زودرس قطعات انتقال قدرت شود. همچنین، دسته موتور سمت چپ که بیشترین وزن را تحمل می‌کند، در صورت فرسودگی لاستیک داخلی، لرزش‌های عمودی را مستقیم به فرمان و صندلی راننده منتقل می‌نماید و راحتی رانندگی را به شدت کاهش می‌دهد.

از نظر مهندسی، مواد سازنده دسته موتورها در ساینا معمولاً ترکیبی از لاستیک طبیعی یا مصنوعی با سختی مشخص (برای جذب فرکانس‌های پایین موتور) و پایه فلزی تقویت‌شده است. این ترکیب اجازه می‌دهد تا ارتعاشات با فرکانس بالا (ناشی از احتراق) جذب شوند، در حالی که سختی کافی برای کنترل حرکات بزرگ وجود داشته باشد. در نسخه‌های جدیدتر ساینا (مانند مدل‌های یورو۵)، بهبودهایی در ترکیب لاستیک اعمال شده تا دوام در برابر حرارت موتور و روغن‌ریزی افزایش یابد، اما همچنان موتور M15 به دلیل لرزش ذاتی، فشار مداومی به این قطعات وارد می‌کند.

در نهایت، طراحی سه دسته موتور در ساینا یک تعادل مناسب بین هزینه تولید، وزن کم و عملکرد قابل قبول ایجاد کرده است. این سیستم اجازه می‌دهد خودرو در سطح اقتصادی باقی بماند، اما در عین حال ارتعاشات را به حدی کنترل کند که تجربه رانندگی روزمره مختل نشود. درک دقیق نقش هر کدام از این قطعات، به مالکان کمک می‌کند تا مشکلات فنی را زودتر شناسایی کرده و از آسیب‌های زنجیره‌ای به سایر اجزای موتور جلوگیری نمایند.

تأثیر خرابی دسته موتور بر عملکرد و دوام خودرو

خرابی دسته موتور در ساینا نه تنها یک مشکل جزئی، بلکه عاملی است که می‌تواند زنجیره‌ای از مسائل فنی را در خودرو ایجاد کند. وقتی لاستیک داخلی دسته موتورها ترک می‌خورد، خشک می‌شود یا از بین می‌رود، توانایی جذب ارتعاشات به شدت کاهش می‌یابد و موتور شروع به حرکت بیش از حد در محفظه خود می‌کند. این حرکت اضافی، مستقیماً به اجزای مجاور فشار وارد می‌آورد و می‌تواند منجر به مشکلات گسترده‌تری شود.

یکی از بارزترین اثرات، افزایش لرزش در سراسر خودرو است. در دور آرام (Idle)، لرزش موتور به راحتی به شاسی، فرمان، پدال‌ها و حتی صندلی‌ها منتقل می‌شود و راننده احساس می‌کند موتور در حال تکان خوردن شدید است. این لرزش در طولانی‌مدت باعث خستگی زودرس راننده می‌گردد و تمرکز را در رانندگی طولانی کاهش می‌دهد. علاوه بر این، هنگام شتاب‌گیری یا رها کردن پدال گاز، صدای کوبش یا تق‌تق از محفظه موتور شنیده می‌شود که ناشی از برخورد موتور با شاسی یا سایر قطعات است.

از منظر فنی، حرکت بیش از حد موتور باعث اعمال فشار نامتعادل به میل‌لنگ و یاتاقان‌ها می‌شود. میل‌لنگ که برای چرخش روان طراحی شده، تحت نیروهای جانبی و طولی اضافی قرار می‌گیرد و این مسئله می‌تواند به ساییدگی زودرس یاتاقان‌های اصلی و شاتون منجر شود. در موارد شدید، حتی ممکن است باعث آسیب به واشر سرسیلندر گردد، زیرا موتور از موقعیت دقیق خود خارج شده و فشار ناهمواری به بلوک سیلندر وارد می‌آید.

گیربکس نیز از این مشکل در امان نیست. دسته موتور عقب (شماره ۳) که مستقیم به گیربکس متصل است، وقتی خراب شود، تعویض دنده‌ها سخت‌تر و همراه با ضربه می‌گردد. در مدل‌های دنده‌ای، این مسئله می‌تواند به کلاچ و دیسک فشار بیشتری وارد کند و عمر مفید آن را کاهش دهد. در نسخه‌های اتوماتیک CVT، حرکت اضافی موتور باعث تنش در تسمه و پولی‌ها می‌شود و ممکن است به گرم شدن بیش از حد گیربکس و کاهش راندمان منجر گردد.

علاوه بر قطعات مکانیکی، سیستم تعلیق و جلوبندی نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد. لرزش‌های منتقل‌شده به شاسی، کمک‌فنرها و بوش‌های طبق را زودتر فرسوده می‌کند و هندلینگ خودرو را ناپایدار می‌سازد. در پیچ‌ها، موتور به دلیل عدم مهار مناسب، تمایل به جابه‌جایی دارد که تعادل وزن را برهم می‌زند و کنترل خودرو را دشوارتر می‌کند.

از دیدگاه ایمنی، خرابی دسته موتور می‌تواند در شرایط بحرانی مشکل‌ساز شود. برای مثال، در ترمزگیری ناگهانی، حرکت موتور به جلو می‌تواند تعادل کلی خودرو را مختل کند و فاصله ترمز را افزایش دهد. همچنین، لرزش شدید فرمان در سرعت‌های بالا، دقت رانندگی را کاهش می‌دهد و خطر انحراف از مسیر را بالا می‌برد.

در مجموع، خرابی دسته موتور یک مسئله ساده نیست؛ بلکه نقطه شروع برای فرسودگی زنجیره‌ای قطعات است. نگهداری منظم و توجه به علائم اولیه (مانند لرزش غیرعادی یا صداهای کوبشی) می‌تواند از هزینه‌های سنگین تعمیرات بعدی جلوگیری کند. در طراحی ساینا، این قطعات به گونه‌ای انتخاب شده‌اند که با هزینه کم، عملکرد مناسبی ارائه دهند، اما حساسیت موتور M15 به کیفیت آن‌ها، اهمیت تعویض به‌موقع را دوچندان می‌کند.