چگونه ضد یخ ساینا را عوض کنیم؟

نحوه تعویض ضد یخ ساینا چگونه است؟

خواندن این مطلب 9 دقیقه زمان میبرد

چگونه ضد یخ ساینا را عوض کنیم؟، ساینا به‌عنوان یکی از مدرن‌ترین خودروهای خانواده سایپا، از موتور M15 بهره می‌برد که سرسیلندر آلومینیومی و مجاری خنک‌کننده بسیار باریک‌تری نسبت به پراید و تیبا دارد. همین موضوع باعث شده سیستم خنک‌کننده ساینا به کیفیت ضد یخ، زمان تعویض و نحوه هواگیری فوق‌العاده حساس باشد.

یک تعویض نادرست یا استفاده از ضد یخ نامناسب می‌تواند در کمتر از ۵۰٬۰۰۰ کیلومتر منجر به سوختن واشر سرسیلندر، خرابی واترپمپ، ترکیدن رادیاتور بخاری یا حتی ترک سرسیلندر شود. در این مقاله کامل و عملی، تمام مراحل تعویض ضد یخ ساینا (دستی و اتوماتیک) را با تمام نکات ریز و تفاوت‌های آن نسبت به تیبا و کوییک توضیح می‌دهیم تا خودتان در خانه یا گاراژ این کار را بدون کوچک‌ترین خطا انجام دهید و موتور ساینا را برای سال‌ها سالم نگه دارید.

فهرست مطالب:

چگونه ضد یخ ساینا را عوض کنیم؟
علائم هشداردهنده ضد یخ خراب در ساینا و اشتباهات مرگبار که موتور را نابود می‌کنند
بهترین ضد یخ‌های بازار برای ساینا و ترفندهایی که نمایندگی سایپا به شما نمی‌گوید

چگونه ضد یخ ساینا را عوض کنیم؟

ساینا (و ساینا S) از نظر سیستم خنک‌کننده دقیقاً مشابه تیبا ۲ است و موتور M15 آن همان حساسیت را به کیفیت و تمیزی ضد یخ دارد. تعویض به‌موقع ضد یخ در ساینا نه تنها از جوش آوردن در تابستان و یخ‌زدگی در زمستان جلوگیری می‌کند، بلکه از خرابی واترپمپ، خوردگی سرسیلندر آلومینیومی و ترکیدن رادیاتور بخاری هم محافظت می‌کند. این کار کاملاً مشابه تیبا است، فقط چند تفاوت جزئی دارد که در ادامه دقیق توضیح می‌دهیم.

آماده‌سازی و ابزار مورد نیاز

موتور باید کاملاً سرد باشد (حداقل ۵–۶ ساعت پس از خاموش کردن). ساینا ترمز دستی الکترونیکی دارد؛ حتماً آن را فعال کنید و چرخ‌ها را با ترمزچرخ قفل کنید.

ابزار لازم:

آچار ۱۰ یا ۱۳ (برای شیلنگ پایین رادیاتور)
ظرف تخلیه ۱۰ لیتری
قیف بلند
حدود ۶ لیتر ضد یخ + ۶ لیتر آب مقطر
دستکش و عینک ایمنی

محل شیر تخلیه در ساینا کجاست؟

در ساینا شیر تخلیه پلاستیکی در پایین رادیاتور حذف شده است! برای تخلیه باید شیلنگ پایین رادیاتور (شیلنگ ضخیم سمت چپ رادیاتور، نزدیک فن) را با انبر قفلی ببندید و سپس با احتیاط جدا کنید. مایع با فشار زیاد بیرون می‌زند، پس ظرف را دقیق زیر آن بگذارید.

مراحل گام‌به‌گام تعویض ضد یخ ساینا

۱. درپوش رادیاتور و درپوش مخزن منبع انبساط را باز کنید.

۲. شیلنگ پایین رادیاتور را جدا کنید تا ضد یخ قدیمی کامل تخلیه شود.

۳. شیلنگ را دوباره وصل کنید و با بست فلزی محکم ببندید.

۴. سیستم را با آب مقطر شستشو دهید: آب مقطر بریزید → موتور را ۱۰ دقیقه روشن کنید → دوباره تخلیه کنید. این کار را ۲–۳ بار تکرار کنید تا آب کاملاً شفاف شود.

۵. مخلوط ۵۰٪ ضد یخ + ۵۰٪ آب مقطر (حدود ۶٫۵ تا ۷ لیتر) را با قیف از دهانه رادیاتور به‌آرامی بریزید تا سرریز شود.

۶. مخزن منبع انبساط را تا علامت MAX پر کنید.

۷. موتور را ۱۰–۱۵ دقیقه روشن کنید تا ترموستات باز شود و مایع در کل سیستم گردش کند.

۸. موتور را خاموش کنید، صبر کنید سرد شود، سپس دوباره سطح مخزن را چک و در صورت نیاز پر کنید.

هواگیری صحیح ساینا (نکته مهم!)

ساینا سیستم هواگیری نیمه‌خودکار دارد، اما چون رادیاتور آن کمی پایین‌تر نصب شده، هوا راحت‌تر گیر می‌کند. بهترین روش: جلوی خودرو را با جک بالا ببرید (چرخ‌های جلو ۳۰–۴۰ سانتیمتر بالاتر از عقب) → موتور را روشن کنید → بخاری را روی حداکثر دما و حداکثر فن بگذارید → ۱۰–۱۲ دقیقه صبر کنید تا حباب‌ها کاملاً خارج شوند.

نکات اختصاصی ساینا که نباید فراموش کنید

رادیاتور ساینا پلاستیکی-آلومینیومی است و در برابر فشار زیاد حساس است؛ هرگز درپوش را وقتی موتور گرم است باز نکنید.
اگر ساینا شما گیربکس اتوماتیک CVT دارد، حجم مایع خنک‌کننده کمی بیشتر است (حدود ۷٫۲ لیتر).
پس از تعویض، ۲–۳ روز سطح مخزن را هر صبح چک کنید؛ کم شدن تدریجی یعنی هوا هنوز در سیستم است.

با انجام دقیق این مراحل، سیستم خنک‌کننده ساینا برای حداقل دو سال آینده کاملاً سالم و بدون مشکل خواهد بود و موتور M15 در بهترین شرایط دمایی کار می‌کند.

علائم هشداردهنده ضد یخ خراب در ساینا و اشتباهات مرگبار که موتور را نابود می‌کنند

بسیاری از رانندگان ساینا فقط وقتی به فکر تعویض ضد یخ می‌افتند که آمپر آب به منطقه قرمز رسیده یا بخار از زیر کاپوت بلند شده است. در این مرحله معمولاً دیگر دیر شده و موتور آسیب جدی دیده است. شناخت زودهنگام علائم خرابی ضد یخ می‌تواند هزاران تومان هزینه تعمیر را صرفه‌جویی کند.

تغییر رنگ و بوی ضد یخ؛ اولین زنگ خطر جدی

ضد یخ سالم در ساینا معمولاً شفاف و آبی، سبز یا قرمز است. اگر در مخزن منبع انبساط رنگ آن به قهوه‌ای تیره، زنگ‌زده یا حتی سیاه تبدیل شده باشد، یعنی بازدارنده‌های خوردگی تمام شده و داخل موتور در حال پوسیدن است. همزمان بوی تند و ترش (شبیه سرکه) یا بوی شیرین سوخته از زیر کاپوت بلند می‌شود که نشانه اکسید شدن شدید اتیلن گلیکول است. در این شرایط باید همان روز سیستم را کامل تخلیه و شستشو دهید.

بالا رفتن ناگهانی دما در دور موتور ثابت

در ساینا یکی از شایع‌ترین علائم وجود هوا یا ضد یخ فاسد، بالا رفتن آمپر در سرعت ثابت (مثلاً ۱۰۰ کیلومتر در ساعت در جاده) است. وقتی رسوبات مجاری سرسیلندر را بسته باشند، جریان مایع در دورهای بالا کم می‌شود و نقاط داغ (Hot Spot) در سرسیلندر ایجاد می‌شود. این پدیده ابتدا باعث واشر زدن جزئی و سپس ترکیدن سرسیلندر می‌شود.

بخار سفید از اگزوز صبح‌های سرد و کاهش مداوم سطح مایع

اگر صبح‌ها بخار سفید غلیظ از اگزوز خارج می‌شود و هر هفته مجبورید آب یا ضد یخ اضافه کنید ولی هیچ نشتی خارجی نمی‌بینید، به احتمال ۹۰٪ واشر سرسیلندر سوخته و ضد یخ وارد محفظه احتراق شده است. این مشکل تقریباً همیشه از استفاده طولانی از ضد یخ بی‌کیفیت یا آب معمولی شروع می‌شود.

صدای تق‌تق یا جیرجیر از سمت واترپمپ

واترپمپ ساینا بلبرینگ سرامیکی دارد. وقتی ضد یخ خاصیت روان‌کنندگی خود را از دست بدهد، بلبرینگ به سرعت خشک شده و صدای بلبرینگ خراب (شبیه جیرجیر یا تق‌تق) از سمت تسمه تایم شنیده می‌شود. اگر این صدا را شنیدید، حداکثر ۲۰۰–۳۰۰ کیلومتر دیگر فرصت دارید واترپمپ را عوض کنید وگرنه پروانه می‌شکند و موتور کاملاً جوش می‌آورد.

گرم نشدن بخاری در زمستان؛ نشانه گرفتگی رادیاتور بخاری

یکی از نشانه‌های فراموش‌شده، عملکرد ضعیف بخاری در سرمای شدید است. رسوبات ضد یخ قدیمی ابتدا رادیاتور بخاری (که کوچک‌ترین مجرا را دارد) را می‌بندد. در این حالت موتور ممکن است در دمای عادی بماند، اما سرنشینان یخ می‌زنند! بسیاری از رانندگان این مشکل را به ترموستات نسبت می‌دهند در حالی که مشکل اصلی ضد یخ است.

بهترین ضد یخ‌های بازار برای ساینا و ترفندهایی که نمایندگی سایپا به شما نمی‌گوید

ساینا از سال ۱۳۹۵ به بعد با موتور M15 بهبودیافته عرضه شده و سرسیلندر آن کاملاً آلومینیومی است. این موضوع باعث شده حساسیت بسیار بیشتری به نوع ضد یخ داشته باشد. استفاده از ضد یخ نامناسب می‌تواند در کمتر از ۵۰,۰۰۰ کیلومتر سرسیلندر را پوسیده کند.

چرا ضد یخ سبز قدیمی (IAT) برای ساینا جدید مناسب نیست؟

ساینا مدل ۱۴۰۰ به بعد با واشرهای سرسیلندر سیلیکونی و کاسه‌نمدهای ویتون عرضه می‌شود که با ضد یخ‌های قدیمی سبز سازگار نیستند. این ضد یخ‌ها حاوی سیلیکات هستند که روی سطوح آلومینیومی لایه ضخیمی ایجاد می‌کند و باعث کاهش انتقال حرارت می‌شود. نمایندگی‌ها هنوز ضد یخ سبز می‌ریزند چون ارزان‌تر است، اما مکانیک‌های حرفه‌ای برای ساینا فقط ضد یخ قرمز OAT یا بنفش HOAT توصیه می‌کنند.

ضد یخ‌های پیشنهادی واقعی که تست شده‌اند

بهترین عملکرد در ساینا (تا زمستان ۱۴۰۴):

لیکومولی Kuhlerfrostschutz KFS 2001 Plus (قرمز) – تا ۵ سال کارکرد
کاسترول Radicool SF-O (قرمز بدون سیلیکات)
توتال Glacelf Auto Supra (نارنجی)
بهران قطران سوپر (قرمز جدید، تولید ۱۴۰۳ به بعد)
فوسر Antifreeze FA12+ (قرمز بلندعمر) این ضد یخ‌ها نه تنها خوردگی را به صفر می‌رسانند، بلکه خاصیت روان‌کنندگی بلبرینگ واترپمپ را تا دو برابر افزایش می‌دهند.

نسبت دقیق ضد یخ در فصول مختلف برای ساینا

در شهرهای سردسیر (مثل اردبیل و سنندج) ۶۰٪ ضد یخ + ۴۰٪ آب مقطر (حفاظت تا منفی ۴۵ درجه). در تهران، مشهد، اصفهان: ۵۰–۵۰ (بهترین تعادل). در خوزستان و هرمزگان: حداکثر ۴۵٪ ضد یخ + ۵۵٪ آب مقطر (چون دمای محیط بالای ۴۵ درجه می‌رود و فشار سیستم بالا می‌رود). هرگز زیر ۳۵٪ نروید؛ در این صورت خاصیت ضد خوردگی به شدت افت می‌کند.

ترفند مخلوط کردن بدون ایجاد حباب و رسوب

همیشه ابتدا ضد یخ را داخل ظرف تمیز بریزید، سپس به آرامی آب مقطر را اضافه کنید (نه برعکس). ظرف را چند بار تکان دهید تا کاملاً یکنواخت شود. اگر آب را اول بریزید و بعد ضد یخ اضافه کنید، در نقاط تماس اولیه رسوب سیلیکات یا فسفات ایجاد می‌شود که بعداً در موتور ته‌نشین می‌شود.

تشخیص ضد یخ تقلبی با ۳ روش سریع در محل خرید

۱. چند قطره روی دست بمالید؛ ضد یخ اصل کاملاً لیز و صابونی است، تقلبی چسبناک و روغنی. ۲. یک قطره روی کاغذ بچکانید؛ اصل سریع جذب می‌شود و لک نمی‌اندازد، تقلبی لک روغنی می‌ماند. ۳. در سرما (زیر ۱۰ درجه) ظرف را تکان دهید؛ اصل کف نمی‌کند، تقلبی مثل مایع ظرفشویی کف غلیظ می‌زند.

با رعایت این نکات، موتور ساینا تا ۳۰۰,۰۰۰ کیلومتر بدون نیاز به باز کردن سرسیلندر کار خواهد کرد و شما هرگز با مشکل داغ کردن یا بخار کردن مواجه نخواهید شد.

پرسش‌های متداول درباره تعویض ضد یخ ساینا

حجم دقیق سیستم خنک‌کننده ساینا چقدر است؟

ساینا دنده‌ای حدود ۶٫۵ لیتر و ساینا اتوماتیک CVT حدود ۷٫۲ لیتر ظرفیت کامل دارد. همیشه ۱ لیتر مخلوط آماده اضافه همراه داشته باشید.

چرا در ساینا شیر تخلیه رادیاتور وجود ندارد؟

از سال ۱۳۹۸ به بعد سایپا برای کاهش هزینه، شیر تخلیه پلاستیکی را حذف کرد. تخلیه فقط با جدا کردن شیلنگ پایین رادیاتور انجام می‌شود.

بهترین ضد یخ برای ساینا مدل ۱۴۰۲ به بعد چیست؟

ضد یخ قرمز یا نارنجی بدون سیلیکات (OAT یا HOAT) مثل لیکومولی KFS 2001، کاسترول Radicool SF-O، توتال Glacelf Auto Supra یا بهران قطران سوپر قرمز جدید.

بعد از تعویض ضد یخ، بخاری ساینا چرا سرد می‌ماند؟

هوا در رادیاتور بخاری گیر کرده. بخاری را روی حداکثر دما و فن بگذارید، جلوی ماشین را بالا ببرید و ۱۰–۱۵ دقیقه موتور را روشن نگه دارید.

آیا می‌توان ضد یخ ساینا و کوییک را با هم مخلوط کرد؟

اگر هر دو از یک نوع و رنگ باشند (مثلاً هر دو قرمز OAT) بله، اما ترکیب سبز با قرمز باعث ژل شدن و گرفتگی کامل سیستم می‌شود.

چراغ چک موتور بعد از تعویض ضد یخ روشن شد، دلیلش چیست؟

معمولاً به‌خاطر سنسور دمای آب است که حباب هوا جلوی آن را گرفته. بعد از هواگیری کامل، چراغ خودبه‌خود خاموش می‌شود یا با دیاگ ریست می‌شود.

ساینا در تابستان جنوب ایران جوش می‌آورد، چه نسبتی پیشنهاد می‌کنید؟

۴۰٪ ضد یخ + ۶۰٪ آب مقطر. بیشتر از ۴۵٪ نزنید چون در دمای بالای ۴۸ درجه فشار سیستم زیاد شده و شیلنگ‌ها ممکن است پاره شوند.

ضد یخ ساینا کم شده و فقط آب مقطر اضافه کردیم، مشکلی دارد؟

بله، نسبت کاهش پیدا می‌کند و خاصیت ضد خوردگی و نقطه جوش پایین می‌آید. حداکثر تا ۴۸ ساعت آینده حتماً سیستم را کامل تخلیه و دوباره با نسبت درست پر کنید.